Μαστίτιδα και Απόστημα Μαστού: Φλεγμονές που Απαιτούν Έγκαιρη Διάγνωση και Εξειδικευμένη Αντιμετώπιση | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Μαστίτιδα και Απόστημα Μαστού: Συμπτώματα, Αίτια & Θεραπεία | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Οι φλεγμονώδεις παθήσεις του μαστού αποτελούν μια συχνή κλινική οντότητα που προκαλεί έντονη σωματική δυσφορία, πόνο, αλλά και σημαντικό ψυχολογικό άγχος στις γυναίκες. Αν και η μαστίτιδα είναι άρρηκτα συνδεδεμένη στο μυαλό των περισσότερων με την περίοδο του θηλασμού, η πραγματικότητα είναι ότι μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε φάση της ζωής μιας γυναίκας, ακόμα και σε νεαρά κορίτσια, γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, ή (σε σπανιότερες περιπτώσεις) σε άνδρες.

Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η άμεση ιατρική παρέμβαση είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς μια παραμελημένη μαστίτιδα μπορεί γρήγορα να εξελιχθεί σε απόστημα μαστού, μια κατάσταση που απαιτεί επεμβατική αντιμετώπιση. Ο Αν. Καθηγητής Δημήτρης Φιλίππου αναλύει επιστημονικά τα αίτια, τη συμπτωματολογία και τα σύγχρονα πρωτόκολλα θεραπείας.

Μαστίτιδα: Αίτια και Κατηγοριοποίηση

Η μαστίτιδα χωρίζεται σε δύο μεγάλες κατηγορίες, οι οποίες έχουν διαφορετικά αίτια και μηχανισμούς ανάπτυξης:

1. Γαλουχική Μαστίτιδα (Κατά τη διάρκεια του θηλασμού)

Αποτελεί την πιο συχνή μορφή (επηρεάζει έως και το 10-20% των θηλαζουσών μητέρων, συνήθως τις πρώτες 6-12 εβδομάδες μετά τον τοκετό).

• Ο μηχανισμός: Όλα ξεκινούν από τη στάση του γάλακτος (milk stasis). Εάν ο μαστός δεν αδειάζει πλήρως (λόγω κακής τεχνικής θηλασμού, ανατομικών δυσκολιών του μρέφους ή παρατεταμένων διαστημάτων μεταξύ των γευμάτων), το γάλα παγιδεύεται στους πόρους.

• Η αυξημένη πίεση προκαλεί διαφυγή του γάλακτος στους γύρω ιστούς, προκαλώντας μια αρχικά χημική, μη μικροβιακή φλεγμονή.

• Αν η στάση επιμείνει, βακτήρια από το δέρμα της μητέρας ή το στόμα του βρέφους (συνήθως Staphylococcus aureus και Streptococcus) εισέρχονται μέσω μικρορωγμών της θηλής και αναπτύσσονται ταχύτατα στο στάσιμο γάλα, μετατρέποντας τη φλεγμονή σε βακτηριακή λοίμωξη.

2. Μη Γαλουχική Μαστίτιδα (Εκτός θηλασμού)

Εμφανίζεται σε γυναίκες που δεν θηλάζουν και χωρίζεται κυρίως στην περιπορική μαστίτιδα και την ιδιοπαθή κοκκιωματώδη μαστίτιδα.

• Προδιαθεσικοί παράγοντες: Το κάπνισμα αποτελεί τον κύριο ένοχο, καθώς οι τοξίνες του καπνού προκαλούν βλάβες και πλακώδη μεταπλασία στο εσωτερικό των γαλακτοφόρων πόρων πίσω από τη θηλή. Οι πόροι φράζουν από κυτταρικά υπολείμματα, αλλοιώνονται και επιμολύνονται.

• Άλλοι παράγοντες είναι ο σακχαρώδης διαβήτης, η παχυσαρκία, το piercing στη θηλή και η ανοσοκαταστολή.

Από τη Μαστίτιδα στο Απόστημα Μαστού

Το απόστημα μαστού αποτελεί την άμεση και πιο συχνή επιπλοκή μιας ανεπαρκώς θεραπευμένης ή καθυστερημένα διαγνωσμένης μαστίτιδας. Όταν η μικροβιακή λοίμωξη επεκταθεί, το ανοσοποιητικό σύστημα επιστρατεύει λευκά αιμοσφαίρια για να καταπολεμήσει τα βακτήρια.

Η μάχη αυτή οδηγεί στην καταστροφή ιστών και στη δημιουργία πύου (νεκρά κύτταρα, βακτήρια και λέμφος). Για να προστατεύσει τον υπόλοιπο μαστό, ο οργανισμός περιχαρακώνει αυτή τη συλλογή πύου δημιουργώντας ένα παχύ ινώδες τοίχωμα. Αυτή η εντοπισμένη, εγκλωβισμένη συλλογή πύου είναι το απόστημα.

Κλινική Εικόνα και Συμπτώματα

Η διαφορική διάγνωση μεταξύ απλής μαστίτιδας και σχηματισμένου αποστήματος είναι κρίσιμη και βασίζεται στα ακόλουθα κλινικά σημεία:

Συμπτώματα Μαστίτιδας:

• Τοπικός πόνος, ευαισθησία και αίσθημα καύσου (ζέστης) στον έναν μαστό.

• Ερυθρότητα (κοκκινίλα) στο δέρμα, συνήθως σε σχήμα σφήνας.

• Σκληρία ή διόγκωση (διάχυτο «πρήξιμο») στην πάσχουσα περιοχή.

• Συστηματικά συμπτώματα: Υψηλός πυρετός (συχνά >38.5°C), ρίγος, μυαλγίες, πονοκέφαλος και έντονη γενική καταβολή (συμπτώματα που θυμίζουν έντονα γρίπη).

Συμπτώματα Αποστήματος (Επιπλέον των ανωτέρω):

• Ο πόνος γίνεται σφύζων, συνεχής και εξαιρετικά έντονος, εμποδίζοντας ακόμα και τον ύπνο.

• Εμφάνιση μιας συγκεκριμένης, σκληρής και επώδυνης μάζας (όχι πλέον διάχυτης σκληρίας).

• Κλυδασμός: Κατά την ψηλάφηση από τον γιατρό, αισθάνεται κανείς τη μετακίνηση υγρού κάτω από το δέρμα.

• Το υπερκείμενο δέρμα γίνεται πολύ κόκκινο, γυαλιστερό, λεπτό και τελικά μπορεί να αποκτήσει μια μωβ ή λευκωπή χροιά στο σημείο όπου το πύο τείνει να σπάσει προς τα έξω.

Διαγνωστικά Μέσα

Η διάγνωση ξεκινά με τη λεπτομερή κλινική εξέταση, αλλά το Υπερηχογράφημα Μαστού υψηλής ευκρίνειας (High-Resolution Ultrasound) αποτελεί το απόλυτο διαγνωστικό εργαλείο.

Το υπερηχογράφημα επιτρέπει:

• Την επιβεβαίωση της ύπαρξης υγρής συλλογής (πύου).

• Τον ακριβή προσδιορισμό του μεγέθους, του βάθους και των ορίων του αποστήματος (αν είναι μονόχωρο ή πολύχωρο).

• Τον αποκλεισμό άλλων παθήσεων.

Σημείωση: Η Μαστογραφία αποφεύγεται στην οξεία φάση της φλεγμονής, καθώς η έντονη πίεση του μαστού είναι εξαιρετικά επώδυνη και οι εικόνες μπορεί να είναι αλλοιωμένες λόγω του οιδήματος.

Θεραπευτικά Πρωτόκολλα και Χειρουργική Διαχείριση

1. Αντιμετώπιση της Μαστίτιδας

Στο στάδιο της μαστίτιδας, η θεραπεία είναι συντηρητική:

• Στοχευμένη Αντιβίωση: Χορήγηση αντιβιοτικών από το στόμα για 10-14 ημέρες, ανθεκτικών στις β-λακταμάσες (π.χ. κεφαλοσπορίνες ή κλαβουλανική αμοξικιλλίνη).

• Συμπτωματική ανακούφιση: Αντιφλεγμονώδη και αναλγητικά (ιβουπροφαίνη, παρακεταμόλη) για τον έλεγχο του πόνου και του πυρετού.

• Συνεχής κένωση του μαστού: Το πιο σημαντικό βήμα στη γαλουχική μαστίτιδα. Η μητέρα πρέπει να συνεχίσει να θηλάζει ή να χρησιμοποιεί θηλάστρο. Το γάλα δεν είναι επικίνδυνο για το μωρό, καθώς τα γαστρικά υγρά του καταστρέφουν τα βακτήρια, ενώ η διακοπή του θηλασμού επιδεινώνει δραματικά τη στάση και οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε απόστημα.

2. Αντιμετώπιση του Αποστήματος Μαστού

Όταν έχει σχηματιστεί απόστημα, η αντιβίωση μόνη της δεν επαρκεί, καθώς δεν μπορεί να διαπεράσει το ινώδες τοίχωμα του αποστήματος σε επαρκή συγκέντρωση. Το πύο πρέπει να απομακρυνθεί:

• Διαδερμική Αναρρόφηση με Βελόνα (Fine Needle Aspiration - FNA): Σε μικρά, επιφανειακά αποστήματα (<3 εκατοστά), μπορεί να γίνει αναρρόφηση του πύου με βελόνα υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση και έκπλυση της κοιλότητας. Η διαδικασία μπορεί να χρειαστεί να επαναληφθεί 2-3 φορές.

• Χειρουργική Παροχέτευση: Αποτελεί τη μέθοδο εκλογής για μεγάλα (>3-5 εκ.), πολύχωρα ή βαθιά αποστήματα, καθώς και για περιπτώσεις που απέτυχε η αναρρόφηση. Υπό τοπική ή ελαφριά γενική αναισθησία (μέθη), πραγματοποιείται μια μικρή, προσεκτική τομή (συνήθως κατά μήκος των γραμμών του δέρματος ή στην περιθηλαία άλως για άριστο αισθητικό αποτέλεσμα).

• Ο χειρουργός σπάει τα εσωτερικά διαφράγματα, αδειάζει το πύο, ξεπλένει την κοιλότητα με αντισηπτικά διαλύματα και τοποθετεί μια μικρή παροχέτευση (ή strip σιλικόνης) για 24-48 ώρες, ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα ξαναμαζευτεί υγρό. Η ανακούφιση της ασθενούς από τον πόνο είναι άμεση.

Επιπλοκές και ο Κίνδυνος του «Φλεγμονώδους Καρκίνου»

Αν ένα απόστημα αφεθεί χωρίς θεραπεία, μπορεί:

• Να οδηγήσει σε χρόνιο συρίγγιο (μια μόνιμη επικοινωνία μεταξύ των πόρων και του δέρματος, από όπου τρέχει υγρό ή γάλα).

• Να προκαλέσει εκτεταμένη νέκρωση του ιστού του μαστού, αφήνοντας μεγάλες αισθητικές παραμορφώσεις.

• Να εξελιχθεί σε συστηματική σήψη.

Η πιο κρίσιμη προειδοποίηση (Red Flag): Υπάρχει μια σπάνια αλλά εξαιρετικά επιθετική μορφή καρκίνου του μαστού, ο Φλεγμονώδης Καρκίνος του Μαστού (Inflammatory Breast Cancer - IBC). Ο καρκίνος αυτός μπλοκάρει τα λεμφαγγεία του δέρματος και μιμείται απόλυτα τα συμπτώματα της μαστίτιδας (ερυθρότητα, οίδημα, ζέστη, δέρμα σαν «φλούδα πορτοκαλιού» - peau d'orange), αλλά συνήθως δεν προκαλεί υψηλό πυρετό.

Χρυσός Κανόνας: Κάθε «μαστίτιδα» που δεν υποχωρεί πλήρως εντός 7-10 ημερών παρά τη σωστή αντιβιοτική αγωγή, επιβάλλει άμεσο και εκτενή έλεγχο (υπερηχογράφημα, μαστογραφία ή και βιοψία δέρματος) για τον απόλυτο αποκλεισμό κακοήθειας.

FAQ

1. Μπορεί η μαστίτιδα να εμφανιστεί και σε άνδρες; Ναι, αν και είναι σπάνιο. Στους άνδρες συνδέεται συνήθως με περιπορική φλεγμονή λόγω τραυματισμού (π.χ. τριβή από ρούχα κατά το τρέξιμο), piercings, υποκείμενο σακχαρώδη διαβήτη ή γυναικομαστία. Η διερεύνηση πρέπει να είναι σχολαστική για τον αποκλεισμό καρκίνου του μαστού.

2. Θα μείνει μόνιμη ουλή στο στήθος μου μετά το χειρουργείο παροχέτευσης; Η τομή σχεδιάζεται πάντα με βάση τους κανόνες της πλαστικής χειρουργικής μαστού (συνήθως κυκλικά γύρω από τη θηλή ή στις φυσικές πτυχές του μαστού). Μετά την πλήρη επούλωση, η ουλή είναι συνήθως ελάχιστα ορατή.

3. Γιατί παθαίνω συνέχεια μαστίτιδες ενώ δεν θηλάζω; Οι υποτροπιάζουσες μη γαλουχικές μαστίτιδες οφείλονται σχεδόν πάντα σε χρόνια φλεγμονή των πόρων (περιπορική μαστίτιδα), η οποία συντηρείται από το κάπνισμα. Για την οριστική θεραπεία, εκτός από τη διακοπή του καπνίσματος, μπορεί να απαιτηθεί χειρουργική αφαίρεση ολόκληρου του συμπλέγματος των πασχόντων πόρων (επέμβαση Hadfield) σε φάση ηρεμίας.

4. Μπορώ να πάρω αντιβίωση μόνη μου αν νιώσω πόνο στο στήθος; Σε καμία περίπτωση. Η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών μπορεί να συγκαλύψει τη δημιουργία ενός αποστήματος, να δημιουργήσει ανθεκτικά μικρόβια ή να καθυστερήσει τη διάγνωση ενός φλεγμονώδους καρκίνου. Η εξέταση από ειδικό χειρουργό μαστού είναι απαραίτητη.

5. Το απόστημα επηρεάζει την παραγωγή γάλακτος στο μέλλον; Η απλή μαστίτιδα και η έγκαιρη παροχέτευση ενός αποστήματος δεν καταστρέφουν τον αδενικό ιστό σε βαθμό που να επηρεαστεί ο θηλασμός σε επόμενη εγκυμοσύνη. Η σωστή χειρουργική τεχνική προστατεύει την αρχιτεκτονική του μαστού.

Για περισσότερες πληροφορίες

Μαστίτιδα και Απόστημα Μαστού: Συμπτώματα, Αίτια & Θεραπεία | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Ο Δημήτριος Φιλίππου είναι Αν. Καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και πρωτοπόρος στην εφαρμογή ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών στην Ελλάδα. Με την ακαδημαϊκή του γνώση και τη συμμετοχή του σε διεθνείς επιστημονικές εκδηλώσεις, προσφέρει την πιο σύγχρονη και ασφαλή φροντίδα στους ασθενείς του.

Επικοινωνία & Προγραμματισμός Ραντεβού: Η έγκαιρη διάγνωση και η επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής μεθόδου είναι το κλειδί για την ταχεία ανάρρωση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σας. Μην επιτρέπετε στο πρόβλημα να χρονίζει και μην αναβάλλετε την εξέτασή σας λόγω φόβου ή αμηχανίας. Ο εξειδικευμένος χειρουργός Δημήτρης Φιλίππου και η ομάδα του βρίσκονται στη διάθεσή σας για να σας προσφέρουν εξατομικευμένες λύσεις, χρησιμοποιώντας τις πλέον σύγχρονες και ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.

Για να ενημερωθείτε αναλυτικά και να προγραμματίσετε το ραντεβού σας καλέστε: 210-7256519

Περισσότερα

Εχινόκοκκος Κύστη Ήπατος: Η Παρασιτική Νόσος που Απαιτεί Ιδιαίτερους και Προσεκτικούς Χειρουργικούς Χειρισμούς | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Εχινόκοκκος Κύστη Ήπατος: Αίτια, Συμπτώματα & Χειρουργική Θεραπεία | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Η υδατιδική νόσος ή εχινοκοκκίαση αποτελεί μία από τις πιο σοβαρές και δυνητικά επικίνδυνες παρασιτικές λοιμώξεις του ανθρώπου. Προκαλείται από την προνύμφη του ταινιοειδούς σκώληκα Echinococcus granulosus. Παρά τη σημαντική βελτίωση των συνθηκών δημόσιας υγείας και την εφαρμογή αυστηρών κτηνιατρικών ελέγχων τις τελευταίες δεκαετίες, η Μεσόγειος και ειδικότερα η Ελλάδα παραμένουν περιοχές με σταθερή εμφάνιση κρουσμάτων (ενδημικές περιοχές).

Το ήπαρ αποτελεί το όργανο-στόχο πρώτης γραμμής, καθώς προσβάλλεται στο 70-75% των περιπτώσεων, λειτουργώντας ως το πρώτο μεγάλο ανατομικό «φίλτρο» του οργανισμού έναντι του παρασίτου. Ο Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Δημήτρης Φιλίππου παρουσιάζει έναν ολοκληρωμένο οδηγό για τη νόσο, από τη βιολογία του παρασίτου έως τις εξειδικευμένες χειρουργικές στρατηγικές αντιμετώπισης.

Επιδημιολογία και ο Πολύπλοκος Κύκλος του Παρασίτου

Για να κατανοήσουμε την πάθηση, πρέπει να αναλύσουμε τον βιολογικό κύκλο του εχινοκόκκου. Το παράσιτο χρειάζεται δύο ξενιστές για να ολοκληρώσει τη ζωή του:

1. Οριστικός Ξενιστής (Κύριος): Είναι τα σαρκοφάγα ζώα, κυρίως ο σκύλος. Στο έντερό του αναπτύσσεται ο ώριμος σκώληκας, ο οποίος αποβάλλει χιλιάδες μικροσκοπικά αυγά μέσω των κοπράνων του ζώου στο περιβάλλον.

2. Ενδιάμεσος Ξενιστής: Είναι τα φυτοφάγα ζώα (πρόβατα, αίγες, βοοειδή). Καταπίνουν τα αυγά με τη βοσκή, οι προνύμφες διαπερνούν το έντερό τους και σχηματίζουν κύστεις στα όργανά τους (ήπαρ, πνεύμονες). Όταν ένας σκύλος φάει τα μολυσμένα σπλάχνα αυτών των ζώων, ο κύκλος κλείνει.

Πώς κολλάει ο άνθρωπος; Ο άνθρωπος εισέρχεται στον κύκλο αυτό εντελώς τυχαία και αποτελεί τον λεγόμενο «τυφλό ξενιστή» (dead-end host), καθώς το παράσιτο δεν μπορεί να μεταδοθεί περαιτέρω από αυτόν. Η μόλυνση γίνεται με την κατάποση των αυγών, είτε λόγω κακής υγιεινής των χεριών μετά από επαφή με μολυσμένο σκύλο, είτε από την κατανάλωση ωμών λαχανικών ή νερού που έχουν επιμολυνθεί.

Παθοφυσιολογία: Η Ανατομία της Υδατίδας Κύστης

Μόλις το αυγό φτάσει στο ανθρώπινο δωδεκαδάκτυλο, το έμβρυο απελευθερώνεται, διαπερνά τον εντερικό βλεννογόνο και μέσω της πυλαίας κυκλοφορίας εγκλωβίζεται στο ήπαρ. Εκεί αναπτύσσεται με εξαιρετικά αργό ρυθμό (περίπου 1-5 χιλιοστά το έτος).

Η εχινόκοκκος κύστη δεν είναι μια απλή φούσκα με υγρό. Αποτελείται από:

• Την Περίκυστο: Το εξωτερικό στρώμα, το οποίο δημιουργεί το ίδιο το ήπαρ του ασθενούς ως αμυντική αντίδραση (ινώδης ιστός) για να περιορίσει τον εισβολέα.

• Την Εκτοδερμική (ελαστική) μεμβράνη: Το προστατευτικό τείχος του παρασίτου.

• Την Ενδοδερμική (βλαστική) μεμβράνη: Το ζωντανό τμήμα που παράγει το υδατιδικό υγρό, τα θυγατρικά κυστίδια και την «υδατιδική άμμο» (σκώληκες σε εμβρυϊκή μορφή). Το υγρό αυτό είναι διαυγές αλλά εξαιρετικά τοξικό και αλλεργιογόνο για τον άνθρωπο.

Συμπτωματολογία: Μια «Σιωπηλή» Απειλή

Λόγω της πολύ αργής ανάπτυξής της, η νόσος παραμένει ασυμπτωματική για πολλά χρόνια (συχνά για δεκαετίες). Τα συμπτώματα εμφανίζονται όταν η κύστη αποκτήσει μεγάλο μέγεθος (συνήθως >5-10 εκατοστά) και αρχίσει να πιέζει τα γειτονικά όργανα ή τα ανατομικά στοιχεία του ήπατος:

• Ήπιος, αμβλύς πόνος ή αίσθημα βάρους στο δεξιό υποχόνδριο και το επιγάστριο.

• Ψηλαφητή μάζα στην κοιλιακή χώρα σε πολύ μεγάλες κύστεις.

• Ίκτερος (κίτρινη χροιά δέρματος και οφθαλμών): Προκαλείται όταν η κύστη πιέζει εξωτερικά τα μεγάλα χοληφόρα σωληνάρια, εμποδίζοντας τη ροή της χολής, ή όταν ραγεί μέσα σε αυτά.

• Ναυτία, έμετος και δυσπεψία λόγω πίεσης του στομάχου ή του δωδεκαδακτύλου.

• Συστηματικές εκδηλώσεις: Κνίδωση, εξανθήματα, επίμονος κνησμός ή δεκατική πυρετική κίνηση, ως αποτέλεσμα μικροδιαρροών του τοξικού υγρού στην κυκλοφορία.

Διαγνωστική Προσέγγιση και Απεικονιστική Σταδιοποίηση

Η διάγνωση βασίζεται στον συνδυασμό απεικονιστικών και εργαστηριακών εξετάσεων:

1. Υπερηχογράφημα (US): Αποτελεί την εξέταση εκλογής. Επιτρέπει την ταξινόμηση της κύστης κατά τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO Classification):

   • CE1 & CE2 (Ενεργές κύστεις): Μονόχωρες με υγρό ή πολυχωρητικές (σαν «ρόδα καροτσιού» ή «κυρήθρα» λόγω των θυγατρικών κυστεών).

   • CE3 (Μεταβατικό στάδιο): Η μεμβράνη αρχίζει να αποκολλάται (εικόνα «νούφαρου»).

   • CE4 & CE5 (Ανενεργές/Νεκρές κύστεις): Ετερογενές περιεχόμενο χωρίς ζωντανά παράσιτα, με πλήρη ή μερική επασβέστωση του τοιχώματος.

2. Αξονική (CT) και Μαγνητική Τομογραφία (MRI): Απαραίτητες για τον ακριβή προεγχειρητικό σχεδιασμό. Προσδιορίζουν τη σχέση της κύστης με τα μεγάλα αγγεία (πυλαία φλέβα, ηπατικές φλέβες) και τα χοληφόρα.

3. Ορολογικές Εξετάσεις (ELISA, Western Blot): Ανίχνευση ειδικών αντισωμάτων IgG έναντι του εχινοκόκκου. Είναι θετικές στο 80-90% των περιπτώσεων, αλλά ένα αρνητικό αποτέλεσμα δεν αποκλείει τη νόσο (ειδικά σε επασβεστωμένες κύστεις).

Δυνητικές και Σοβαρές Επιπλοκές

Η αναβολή της θεραπείας σε μια ενεργή κύστη μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφικές επιπλοκές:

• Ρήξη της κύστης: Μπορεί να συμβεί αυτόματα λόγω υψηλής ενδοκυστικής πίεσης ή μετά από ένα ήπιο τραύμα στην κοιλιά. Αν ραγεί στην περιτοναϊκή κοιλιά, προκαλεί αναφυλακτικό σοκ (απειλητικό για τη ζωή) και δευτερογενή εχινοκοκκίαση (διάσπαση εκατοντάδων νέων κυστεών σε όλη την κοιλιά). Αν ραγεί στα χοληφόρα, προκαλεί αποφρακτικό ίκτερο και πυώδη χολαγγειίτιδα.

• Επιμόλυνση: Η κύστη μπορεί να μετατραπεί σε ένα τεράστιο, πυώδες ηπατικό απόστημα, προκαλώντας υψηλό πυρετό με ρίγος και σηπτική καταπληξία.

Θεραπευτικές Στρατηγικές: Φάρμακα και Χειρουργική Ακρίβεια

Α. Φαρμακευτική Θεραπεία

Η βασική φαρμακευτική ουσία είναι η Αλβενδαζόλη (Albendazole). Δεν χρησιμοποιείται ως μονοθεραπεία για μεγάλες κύστεις, καθώς σπάνια οδηγεί σε πλήρη ίαση. Είναι όμως απαραίτητη:

• Προεγχειρητικά (για 2-4 εβδομάδες): Μειώνει την ενδοκυστική πίεση και «σκοτώνει» τα παράσιτα, καθιστώντας την κύστη λιγότερο μολυσματική κατά τη διάρκεια των χειρουργικών χειρισμών.

• Μετεγχειρητικά (για 1-3 μήνες): Ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο υποτροπής σε περίπτωση που υπήρξε μικροδιαρροή υγρού.

Β. Χειρουργική Αντιμετώπιση

Η χειρουργική παραμένει ο χρυσός κανόνας για τις περισσότερες ενεργές κύστεις. Θεμελιώδης κανόνας: Η κύστη δεν πρέπει ποτέ να αντιμετωπίζεται όπως μια απλή κύστη· απαγορεύεται αυστηρά η απλή παρακέντηση ή η ανεξέλεγκτη διάνοιξη χωρίς προστασία.

Οι χειρουργικές επιλογές χωρίζονται σε:

1. Συντηρητικές Τεχνικές (Μερική περικυστεκτομή ή Capittonage): Απομονώνεται η περιοχή με γάζες εμποτισμένες σε παρασιτοκτόνα διαλύματα (υπέρτονο ορό 15-20% ή ποβιδόνη). Γίνεται προσεκτική αναρρόφηση του υγρού με ειδικό κλειστό σύστημα, διάνοιξη, απομάκρυνση των θυγατρικών κυστεών και της βλαστικής μεμβράνης. Στη συνέχεια, η κοιλότητα καθαρίζεται σχολαστικά και το εναπομείναν τοίχωμα συμπλησιάζεται με ειδικές ραφές για να μην μείνει κενός χώρος.

2. Ριζικές Τεχνικές (Ολική Περικυστεκτομή ή Μερική Ηπατεκτομή): Αποτελεί την πιο σύγχρονη και αποτελεσματική προσέγγιση όταν εκτελείται από εξειδικευμένο χειρουργό ήπατος. Η κύστη αφαιρείται ανέπαφη, μαζί με την περίκυστο, χωρίς να ανοιχτεί, «σκάβοντας» στο όριο με το υγιές ήπαρ. Εάν η κύστη έχει καταστρέψει ολόκληρο ανατομικό τμήμα του ήπατος, διενεργείται τυπική ηπατεκτομή. Η μέθοδος αυτή εκμηδενίζει την πιθανότητα υποτροπής.

Πρόγνωση και Παρακολούθηση

Η πρόγνωση μετά από μια επιτυχημένη, ριζική χειρουργική επέμβαση είναι εξαιρετική, με τα ποσοστά πλήρους ίασης να ξεπερνούν το 95%. Ο ασθενής παρακολουθείται με υπερηχογράφημα και έλεγχο αντισωμάτων ανά τακτά χρονικά διαστήματα (6 μήνες, 1 έτος και στη συνέχεια ετησίως) για τη διασφάλιση της μη υποτροπής.

FAQ

1. Είναι ο εχινόκοκκος μια μορφή καρκίνου; Όχι, δεν πρόκειται για κακοήθεια. Είναι μια καθαρά παρασιτική νόσος. Ωστόσο, η συμπεριφορά της (αργή διήθηση, καταστροφή του ηπατικού ιστού, πιθανότητα διασποράς σε ρήξη) επιβάλλει την ίδια προσοχή, σοβαρότητα και χειρουργική εξειδίκευση που απαιτείται και στους όγκους του ήπατος.

2. Μπορώ να κολλήσω από άλλον άνθρωπο που νοσεί; Όχι. Ο άνθρωπος είναι ο τελικός, τυφλός ξενιστής. Το παράσιτο δεν αποβάλλεται από τον ανθρώπινο οργανισμό με τρόπο που να μπορεί να μολύνει άλλον άνθρωπο. Η μετάδοση γίνεται αποκλειστικά από το περιβάλλον (κόπρανα μολυσμένου σκύλου, μολυσμένα τρόφιμα/νερό).

3. Τι είναι η μέθοδος PAIR και πότε εφαρμόζεται; Η μέθοδος PAIR (Puncture, Aspiration, Injection, Re-aspiration) είναι μια ελάχιστα επεμβατική, διαδερμική τεχνική υπό την καθοδήγηση αξονικού ή υπερήχου. Εφαρμόζεται σε πολύ επιλεγμένες περιπτώσεις (μονόχωρες κύστεις CE1), σε ασθενείς που δεν μπορούν να υποβληθούν σε χειρουργείο λόγω σοβαρών άλλων παθήσεων. Ενέχει όμως πάντα τον κίνδυνο αναφυλαξίας και υποτροπής.

4. Ποιες είναι οι συχνότερες επιπλοκές κατά τη διάρκεια του χειρουργείου; Οι κυριότερες προκλήσεις είναι η αιμορραγία (λόγω της μεγάλης αγγείωσης του ήπατος) και η ανάπτυξη χολοπεριτοναίου (διαρροή χολής) στην κοιλιά, εάν η κύστη επικοινωνεί με κάποιο κεντρικό χοληφόρο αγγείο. Η χρήση σύγχρονων εργαλείων αιμόστασης και η εμπειρία του χειρουργού ελαχιστοποιούν αυτούς τους κινδύνους.

5. Πώς μπορώ να προστατευτώ από τη νόσο; Τα βασικά μέτρα πρόληψης περιλαμβάνουν το σχολαστικό πλύσιμο των χεριών και των ωμών λαχανικών, την αποφυγή κατανάλωσης μη ελεγχόμενου νερού σε αγροτικές περιοχές, τον τακτικό κτηνιατρικό έλεγχο και την αποπαρασιτωτική αγωγή των οικόσιτων σκύλων, καθώς και την απαγόρευση σίτισης των σκύλων με ωμά σπλάχνα ζώων.

Για περισσότερες πληροφορίες

Εχινόκοκκος Κύστη Ήπατος: Αίτια, Συμπτώματα & Χειρουργική Θεραπεία | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Ο Δημήτριος Φιλίππου είναι Αν. Καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και πρωτοπόρος στην εφαρμογή ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών στην Ελλάδα. Με την ακαδημαϊκή του γνώση και τη συμμετοχή του σε διεθνείς επιστημονικές εκδηλώσεις, προσφέρει την πιο σύγχρονη και ασφαλή φροντίδα στους ασθενείς του.

Επικοινωνία & Προγραμματισμός Ραντεβού: Η έγκαιρη διάγνωση και η επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής μεθόδου είναι το κλειδί για την ταχεία ανάρρωση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σας. Μην επιτρέπετε στο πρόβλημα να χρονίζει και μην αναβάλλετε την εξέτασή σας λόγω φόβου ή αμηχανίας. Ο εξειδικευμένος χειρουργός Δημήτρης Φιλίππου και η ομάδα του βρίσκονται στη διάθεσή σας για να σας προσφέρουν εξατομικευμένες λύσεις, χρησιμοποιώντας τις πλέον σύγχρονες και ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.

Για να ενημερωθείτε αναλυτικά και να προγραμματίσετε το ραντεβού σας καλέστε: 210-7256519

Περισσότερα

Εκκολπώματα Λεπτού Εντέρου & Νόσος του Crohn: Πότε Οι Φλεγμονές του Εντέρου Οδηγούν σε Εντερεκτομή; | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Εκκολπώματα & Νόσος Crohn: Πότε Χρειάζεται Χειρουργείο; | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Ενώ τα εκκολπώματα είναι εξαιρετικά συχνά στο παχύ έντερο, η εμφάνισή τους στο λεπτό έντερο είναι σπάνια, αλλά συχνά πιο επικίνδυνη. Από την άλλη πλευρά, η Νόσος του Crohn είναι μια χρόνια ιδιοπαθής φλεγμονώδης πάθηση που μπορεί να προσβάλει οποιοδήποτε τμήμα του πεπτικού, με ιδιαίτερη προτίμηση στο τέλος του λεπτού εντέρου (τελικός ειλεός). Αν και πρόκειται για δύο διαφορετικές οντότητες, η σοβαρή, χρόνια φλεγμονή που προκαλούν στο λεπτό έντερο μπορεί να οδηγήσει σε κοινές, απειλητικές επιπλοκές. Ο Αν. Καθηγητής Δημήτρης Φιλίππου αναλύει πότε οι καταστάσεις αυτές καθιστούν αναπόφευκτη τη χειρουργική επέμβαση (εντερεκτομή). 

Εκκολπώματα Λεπτού Εντέρου: Ένας Ύπουλος Κίνδυνος

Τα εκκολπώματα είναι μικρές «σακούλες» (προβολές) που σχηματίζονται στο τοίχωμα του εντέρου. Στο λεπτό έντερο (κυρίως στη νήστιδα και τον ειλεό) είναι συνήθως ασυμπτωματικά. Όταν όμως επιμολυνθούν, προκαλούν εκκολπωματίτιδα λεπτού εντέρου.

Λόγω του ότι το τοίχωμα του λεπτού εντέρου είναι πολύ πιο λεπτό από αυτό του παχέος, η φλεγμονή μπορεί πολύ γρήγορα να οδηγήσει σε:

• Διάτρηση: Μια μικρή τρύπα στο έντερο που προκαλεί διαρροή εντερικού περιεχομένου και οδηγεί σε οξεία περιτονίτιδα.

• Απόστημα: Τοπική συλλογή πύου γύρω από το έντερο.

• Ακατάσχετη Αιμορραγία.

Νόσος του Crohn: Η Χρόνια Καταστροφή του Εντέρου

Η Νόσος του Crohn προκαλεί μια συνεχή, διατοιχωματική φλεγμονή (επηρεάζει όλο το πάχος του εντερικού τοιχώματος). Με το πέρασμα του χρόνου, η χρόνια αυτή φλεγμονή δημιουργεί σκληρό ουλώδη ιστό, οδηγώντας σε:

• Στένωση & Ειλεό: Το έντερο στενεύει τόσο πολύ που το φαγητό δεν μπορεί να περάσει, προκαλώντας εμετούς και πλήρη απόφραξη (ειλεό).

• Συρίγγια: Το έντερο «τρυπάει» και δημιουργεί παθολογικούς πόρους (τούνελ) που επικοινωνούν με άλλα τμήματα του εντέρου, την ουροδόχο κύστη, τον κόλπο ή το δέρμα.

Πότε η Εντερεκτομή Είναι Απαραίτητη;

Στις περιπτώσεις αυτές, η χειρουργική επέμβαση δεν γίνεται για να «θεραπεύσει» τη Νόσο του Crohn (η οποία είναι συστηματική νόσος), αλλά για να αντιμετωπίσει τις επιπλοκές της που δεν ανταποκρίνονται στα φάρμακα, καθώς και τις επείγουσες καταστάσεις των εκκολπωμάτων.

Η ένδειξη για χειρουργείο (εντερεκτομή λεπτού εντέρου) τίθεται σε:

1. Επείγουσα βάση: Διάτρηση εντέρου, γενικευμένη περιτονίτιδα, ή ακατάσχετη αιμορραγία.

2. Προγραμματισμένη βάση: Επίμονη στένωση με συμπτώματα ειλεού, παρουσία περίπλοκων συριγγίων ή αποστημάτων που δεν παροχετεύονται.

Η Σύγχρονη Χειρουργική Προσέγγιση

Η επέμβαση ονομάζεται τμηματική εντερεκτομή λεπτού εντέρου. Ο χειρουργός αφαιρεί με απόλυτη ακρίβεια το πάσχον τμήμα του εντέρου και στη συνέχεια ενώνει τα δύο υγιή άκρα (αναστόμωση).

Σήμερα, η επέμβαση εκτελείται λαπαροσκοπικά. Η λαπαροσκόπηση προσφέρει τεράστια πλεονεκτήματα, καθώς επιτρέπει στον χειρουργό να ελέγξει όλη την κοιλιά με ελάχιστο τραύμα, μειώνει τις μετεγχειρητικές συμφύσεις (εξαιρετικά σημαντικό για ασθενείς με Crohn που μπορεί να χρειαστούν χειρουργείο ξανά στο μέλλον) και επιταχύνει την επαναλειτουργία του εντέρου.

FAQ

1. Τι είναι το εκκόλπωμα του Meckel; Είναι το πιο συχνό, συγγενές (υπάρχει από τη γέννηση) εκκόλπωμα του λεπτού εντέρου. Βρίσκεται στον τελικό ειλεό και μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή (με συμπτώματα που μιμούνται απόλυτα την οξεία σκωληκοειδίτιδα) ή σοβαρή αιμορραγία, ειδικά σε παιδιά και νεαρούς ενήλικες. Η αντιμετώπισή του είναι επίσης χειρουργική.

2. Αφαιρείται μεγάλο τμήμα του εντέρου στη Νόσο του Crohn; Η βασική αρχή της χειρουργικής στη Νόσο του Crohn είναι η μέγιστη δυνατή διατήρηση του εντέρου (bowel-sparing surgery). Ο χειρουργός αφαιρεί μόνο το απολύτως απαραίτητο τμήμα που έχει υποστεί τη βλάβη, ώστε να αποφευχθεί το «Σύνδρομο Βραχέος Εντέρου», όπου ο οργανισμός αδυνατεί να απορροφήσει θρεπτικά συστατικά.

3. Θα χρειαστεί στομία (παρά φύσιν έδρα); Στην πλειονότητα των προγραμματισμένων επεμβάσεων, η ένωση του εντέρου γίνεται άμεσα και δεν χρειάζεται στομία. Μια προσωρινή στομία μπορεί να κριθεί απαραίτητη μόνο σε επείγοντα χειρουργεία με βαριά περιτονίτιδα ή σοβαρή σήψη, για την ασφάλεια της ζωής του ασθενούς, και κλείνει λίγους μήνες μετά.

Για περισσότερες πληροφορίες

Εκκολπώματα & Νόσος Crohn: Πότε Χρειάζεται Χειρουργείο; | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Ο Δημήτριος Φιλίππου είναι Αν. Καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και πρωτοπόρος στην εφαρμογή ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών στην Ελλάδα. Με την ακαδημαϊκή του γνώση και τη συμμετοχή του σε διεθνείς επιστημονικές εκδηλώσεις, προσφέρει την πιο σύγχρονη και ασφαλή φροντίδα στους ασθενείς του.

Επικοινωνία & Προγραμματισμός Ραντεβού: Η έγκαιρη διάγνωση και η επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής μεθόδου είναι το κλειδί για την ταχεία ανάρρωση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σας. Μην επιτρέπετε στο πρόβλημα να χρονίζει και μην αναβάλλετε την εξέτασή σας λόγω φόβου ή αμηχανίας. Ο εξειδικευμένος χειρουργός Δημήτρης Φιλίππου και η ομάδα του βρίσκονται στη διάθεσή σας για να σας προσφέρουν εξατομικευμένες λύσεις, χρησιμοποιώντας τις πλέον σύγχρονες και ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.

Για να ενημερωθείτε αναλυτικά και να προγραμματίσετε το ραντεβού σας καλέστε: 210-7256519

Περισσότερα

Νευροενδοκρινείς Όγκοι (NETs) Πεπτικού: Πώς η Σύγχρονη Χειρουργική Αντιμετωπίζει αυτούς τους Σιωπηλούς Όγκους | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Νευροενδοκρινείς Όγκοι (NETs) Πεπτικού: Αντιμετώπιση | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Οι νευροενδοκρινείς όγκοι (Neuroendocrine Tumors – NETs) αποτελούν μια ιδιαίτερη και σχετικά σπάνια κατηγορία νεοπλασμάτων που αναπτύσσονται από εξειδικευμένα κύτταρα του νευροενδοκρινικού συστήματος. Αν και μπορούν να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος, το πεπτικό σύστημα (στόμαχος, έντερο, σκωληκοειδής απόφυση, πάγκρεας) είναι η πιο συχνή τους εντόπιση. Ο Αν. Καθηγητής Δημήτρης Φιλίππου εξηγεί τη «συμπεριφορά» αυτών των ιδιαίτερων όγκων και τις σύγχρονες χειρουργικές θεραπευτικές επιλογές.

Τι Κάνει τους Όγκους NETs τόσο Ιδιαίτερους;

Τα νευροενδοκρινικά κύτταρα συνδυάζουν ιδιότητες των νευρικών κυττάρων και των κυττάρων που παράγουν ορμόνες. Για τον λόγο αυτό, οι όγκοι NETs χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

1. Λειτουργικοί όγκοι: Παράγουν υπερβολικές ποσότητες ορμονών (όπως σεροτονίνη, γαστρίνη, ινσουλίνη) και προκαλούν συγκεκριμένα, έντονα συμπτώματα. Το πιο χαρακτηριστικό είναι το καρκινοειδές σύνδρομο, όπου ο ασθενής εμφανίζει ξαφνικό κοκκίνισμα στο πρόσωπο και τον λαιμό (flushing), έντονες διάροιες, κράμπες στην κοιλιά και άσθμα.

2. Μη λειτουργικοί όγκοι: Δεν παράγουν ορμόνες και είναι εντελώς σιωπηλοί. Ανακαλύπτονται συνήθως τυχαία κατά τη διάρκεια μιας κολονοσκόπησης, γαστροσκόπησης ή αξονικής τομογραφίας για άλλο λόγο, ή όταν μεγαλώσουν αρκετά ώστε να προκαλέσουν πόνο ή απόφραξη (ειλεό).

Πώς Γίνεται η Διάγνωση;

Η διάγνωση των NETs απαιτεί εξειδικευμένο έλεγχο:

• Εξετάσεις Αίματος & Ούρων: Μέτρηση ειδικών δεικτών, όπως η χρωμογρανίνη Α (CgA) στο αίμα και το 5-HIAA σε ούρα 24ώρου (προϊόν μεταβολισμού της σεροτονίνης).

• Απεικονιστικές Εξετάσεις: Εκτός από την κλασική αξονική και μαγνητική τομογραφία, η πιο εξειδικευμένη εξέταση είναι το Gallium-68 DOTATATE PET/CT scan, το οποίο εντοπίζει με απόλυτη ακρίβεια ακόμα και τις πιο μικρές εστίες νευροενδοκρινικών όγκων στο σώμα.

• Ιστολογική Εξέταση (Βιοψία): Καθορίζει τον βαθμό κακοήθειας (Grade 1, 2 ή 3) με βάση τον δείκτη πολλαπλασιασμού κυττάρων Ki-67.

Η Χειρουργική Αντιμετώπιση ως η Μοναδική Λύση Ίασης

Η χειρουργική αφαίρεση αποτελεί τη θεραπεία εκλογής και τη μοναδική επιλογή για την πλήρη ίαση του ασθενούς, εφόσον ο όγκος δεν έχει δώσει απομακρυσμένες μεταστάσεις.

Ανάλογα με το σημείο εντόπισης, η χειρουργική προσέγγιση προσαρμόζεται:

• Όγκοι Στομάχου / Δωδεκαδακτύλου: Μικροί όγκοι (<1-2 εκ.) μπορούν συχνά να αφαιρεθούν ενδοσκοπικά. Μεγαλύτεροι όγκοι απαιτούν σφηνοειδή εκτομή ή μερική γαστρεκτομή.

• Όγκοι Σκωληκοειδούς Απόφυσης: Ανακαλύπτονται συχνά τυχαία μετά από μια κλασική σκωληκοειδεκτομή. Αν ο όγκος είναι μικρός (<2 εκ.), η σκωληκοειδεκτομή είναι αρκετή. Αν είναι μεγαλύτερος, απαιτείται συμπληρωματικό χειρουργείο (δεξιά ημικολεκτομή).

• Όγκοι Λεπτού & Παχέος Εντέρου: Απαιτείται τυπική ογκολογική εκτομή του πάσχοντος τμήματος του εντέρου μαζί με ευρύ λεμφαδενικό καθαρισμό της περιοχής.

Χάρη στην εξελιγμένη χειρουργική, οι επεμβάσεις αυτές πραγματοποιούνται πλέον λαπαροσκοπικά ή ρομποτικά, εξασφαλίζοντας στον ασθενή ελάχιστο μετεγχειρητικό πόνο, άμεση κινητοποίηση και ταχύτατη επιστροφή στην καθημερινότητα.

FAQ

1. Είναι οι νευροενδοκρινείς όγκοι καρκίνος; Ναι, όλοι οι όγκοι NETs θεωρούνται δυνάμει κακοήθεις (καρκίνος), καθώς έχουν την ικανότητα να δώσουν μεταστάσεις. Ωστόσο, η πλειονότητά τους αναπτύσσεται με πάρα πολύ αργό ρυθμό (χαμηλής κακοήθειας - low grade), γεγονός που προσφέρει στους ασθενείς εξαιρετικά υψηλά ποσοστά επιβίωσης σε σχέση με τους κλασικούς καρκίνους του πεπτικού.

2. Τι συμβαίνει αν ο όγκος έχει δώσει μεταστάσεις στο συκώτι; Ακόμα και σε στάδιο μεταστάσεων, η χειρουργική έχει ρόλο. Η αφαίρεση του αρχικού όγκου και η μείωση της μάζας των μεταστάσεων στο ήπαρ (debulking) βοηθά δραματικά στον έλεγχο των ορμονικών συμπτωμάτων και παρατείνει σημαντικά τη ζωή του ασθενούς, σε συνδυασμό με ειδικές θεραπείες (ανάλογα σωματοστατίνης).

3. Ποια είναι η μετεγχειρητική παρακολούθηση; Λόγω της πιθανότητας όψιμης υποτροπής, οι ασθενείς παρακολουθούνται στενά για τουλάχιστον 5 έως 10 χρόνια μετά το χειρουργείο, με τακτικές μετρήσεις χρωμογρανίνης Α και απεικονιστικό έλεγχο.

Για περισσότερες πληροφορίες

Νευροενδοκρινείς Όγκοι (NETs) Πεπτικού: Αντιμετώπιση | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Ο Δημήτριος Φιλίππου είναι Αν. Καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και πρωτοπόρος στην εφαρμογή ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών στην Ελλάδα. Με την ακαδημαϊκή του γνώση και τη συμμετοχή του σε διεθνείς επιστημονικές εκδηλώσεις, προσφέρει την πιο σύγχρονη και ασφαλή φροντίδα στους ασθενείς του.

Επικοινωνία & Προγραμματισμός Ραντεβού: Η έγκαιρη διάγνωση και η επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής μεθόδου είναι το κλειδί για την ταχεία ανάρρωση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σας. Μην επιτρέπετε στο πρόβλημα να χρονίζει και μην αναβάλλετε την εξέτασή σας λόγω φόβου ή αμηχανίας. Ο εξειδικευμένος χειρουργός Δημήτρης Φιλίππου και η ομάδα του βρίσκονται στη διάθεσή σας για να σας προσφέρουν εξατομικευμένες λύσεις, χρησιμοποιώντας τις πλέον σύγχρονες και ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.

Για να ενημερωθείτε αναλυτικά και να προγραμματίσετε το ραντεβού σας καλέστε: 210-7256519

Περισσότερα

Στενώσεις Πρωκτού: Πώς Αντιμετωπίζονται οι Σπάνιες Επιπλοκές από Παλαιότερα ή Αποτυχημένα Χειρουργεία της Περιοχής | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Στένωση Πρωκτού: Αίτια και Χειρουργική Αποκατάσταση | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Η στένωση του πρωκτικού καναλιού είναι μια εξαιρετικά επίπονη και σύνθετη κατάσταση, κατά την οποία ο πρωκτικός δακτύλιος χάνει την ελαστικότητά του και στενεύει, καθιστώντας την αφόδευση εξαιρετικά δύσκολη έως και αδύνατη. Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, αποτελεί ιατρογενή επιπλοκή, δηλαδή αποτέλεσμα προηγούμενων επεμβάσεων. Ο Αν. Καθηγητής Δημήτρης Φιλίππου αναλύει πώς οι εξειδικευμένες επανορθωτικές τεχνικές μπορούν να δώσουν οριστική λύση.

Γιατί Δημιουργείται η Στένωση του Πρωκτού;

Ο πρωκτός περιβάλλεται από ένα εξαιρετικά εξειδικευμένο δέρμα (πρωκτόδερμα) που πρέπει να τεντώνει κατά την κένωση. Η στένωση προκαλείται όταν αυτό το δέρμα αντικαθίσταται από σκληρό, ανελαστικό ουλώδη ιστό. Τα κυριότερα αίτια περιλαμβάνουν:

• Παλαιότερες ριζικές αιμορροϊδεκτομές (π.χ. μέθοδος Milligan-Morgan): Αν κατά την αφαίρεση των αιμορροΐδων αφαιρεθεί υπερβολική ποσότητα βλεννογόνου/δέρματος χωρίς να αφεθούν επαρκείς "γέφυρες" υγιούς ιστού, η επούλωση δημιουργεί μια στενωτική ουλή.

• Εκτεταμένα χειρουργεία για σύνθετα συρίγγια ή κονδυλώματα.

• Χρόνια χρήση καθαρτικών που προκαλεί ατροφία του πρωκτικού καναλιού.

• Φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου (π.χ. Νόσος Crohn).

Συμπτώματα που Υποβαθμίζουν την Ποιότητα Ζωής

Οι ασθενείς με στένωση πρωκτού βιώνουν καθημερινά μια πολύ δύσκολη κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

1. Εξαιρετικά επώδυνη κένωση: Αίσθημα ότι το έντερο "σκίζεται" κάθε φορά που πάει στην τουαλέτα.

2. Κόπρανα σαν "κορδέλα": Λόγω της στενότητας, τα κόπρανα βγαίνουν πολύ λεπτά.

3. Αιμορραγία: Ο ουλώδης ιστός "σπάει" εύκολα κατά την προσπάθεια.

4. Χρόνια χρήση υπακτικών: Οι ασθενείς αναγκάζονται να παίρνουν μόνιμα φάρμακα για να κρατούν τα κόπρανα εντελώς υγρά, καθώς η διέλευση στερεών κοπράνων είναι αδύνατη.

Σύγχρονες Μέθοδοι Αντιμετώπισης

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τη σοβαρότητα και το ύψος της στένωσης.

• Συντηρητική αντιμετώπιση: Σε πολύ ήπιες, αρχικές στενώσεις, μπορεί να δοκιμαστεί η χρήση ειδικών πρωκτικών διαστολέων (Hegar) σε συνδυασμό με τοπικές αλοιφές, αν και τα αποτελέσματα είναι συχνά προσωρινά.

• Έσω Πλάγια Σφιγκτηροτομή: Αν η στένωση οφείλεται κυρίως σε έντονο σπασμό του έσω σφιγκτήρα (λόγω χρόνιας ραγάδας), μια μικρή, ελεγχόμενη διατομή λίγων χιλιοστών του μυός λύνει τον σπασμό και διευρύνει το κανάλι.

• Επανορθωτικές Πλαστικές (Πρωκτοπλαστική με Κρημνούς): Για τις σοβαρές, οργανικές στενώσεις όπου υπάρχει εκτεExtended ουλή, η λύση είναι καθαρά επανορθωτική. Ο χειρουργός αφαιρεί τον σκληρό ουλώδη ιστό και "μεταφέρει" υγιές, ελαστικό δέρμα από την γύρω περιοχή (κρημνοί σχήματος Y-V ή Diamond) για να καλύψει το έλλειμμα. Αυτό αυξάνει άμεσα τη διάμετρο του πρωκτού και επαναφέρει την ελαστικότητά του.

FAQ

1. Είναι επώδυνη η πρωκτοπλαστική επέμβαση; Η επέμβαση γίνεται με γενική ή ραχιαία αναισθησία, οπότε ο ασθενής δεν νιώθει τίποτα. Μετεγχειρητικά, χάρη στις σύγχρονες τεχνικές και τη χρήση ειδικών αναλγητικών, ο πόνος είναι απόλυτα ελεγχόμενος και σαφώς μικρότερος από τον πόνο που βίωνε ο ασθενής πριν το χειρουργείο.

2. Πόσο εύκολη είναι η πρώτη κένωση μετά την πλαστική αποκατάσταση; Με τη χρήση ειδικών υπακτικών και κατάλληλης διατροφής που συστήνει ο Αν. Καθηγητής Δ. Φιλίππου, οι πρώτες κενώσεις γίνονται μαλακές, ώστε να μην πιέζονται οι ραφές των δερματικών κρημνών.

3. Μπορεί η στένωση να ξαναεμφανιστεί; Όταν η πρωκτοπλαστική εκτελείται σωστά από έμπειρο χειρουργό πρωκτολόγο και χρησιμοποιούνται ζωντανοί, καλά αιματούμενοι δερματικοί κρημνοί, τα ποσοστά επιτυχίας είναι εξαιρετικά υψηλά και η πιθανότητα υποτροπής ελαχιστοποιείται.

Για περισσότερες πληροφορίες

Στένωση Πρωκτού: Αίτια και Χειρουργική Αποκατάσταση | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Ο Δημήτριος Φιλίππου είναι Αν. Καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και πρωτοπόρος στην εφαρμογή ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών στην Ελλάδα. Με την ακαδημαϊκή του γνώση και τη συμμετοχή του σε διεθνείς επιστημονικές εκδηλώσεις, προσφέρει την πιο σύγχρονη και ασφαλή φροντίδα στους ασθενείς του.

Επικοινωνία & Προγραμματισμός Ραντεβού: Η έγκαιρη διάγνωση και η επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής μεθόδου είναι το κλειδί για την ταχεία ανάρρωση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σας. Μην επιτρέπετε στο πρόβλημα να χρονίζει και μην αναβάλλετε την εξέτασή σας λόγω φόβου ή αμηχανίας. Ο εξειδικευμένος χειρουργός Δημήτρης Φιλίππου και η ομάδα του βρίσκονται στη διάθεσή σας για να σας προσφέρουν εξατομικευμένες λύσεις, χρησιμοποιώντας τις πλέον σύγχρονες και ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.

Για να ενημερωθείτε αναλυτικά και να προγραμματίσετε το ραντεβού σας καλέστε: 210-7256519

Περισσότερα

Όγκοι Παραθυρεοειδών & Νεφρική Ανεπάρκεια: Ο Δευτεροπαθής Υπερπαραθυρεοειδισμός και οι Επιπλοκές στα Οστά | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Δευτεροπαθής Υπερπαραθυρεοειδισμός & Νεφροί | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Οι παραθυρεοειδείς αδένες είναι τέσσερις μικροσκοπικοί αδένες που βρίσκονται στο λαιμό, πίσω από τον θυρεοειδή, και ρυθμίζουν τα επίπεδα ασβεστίου στο αίμα μέσω της παραθορμόνης (PTH). Όταν ένας ασθενής πάσχει από χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, η ισορροπία αυτή διαταράσσεται σοβαρά, οδηγώντας σε μια κατάσταση που ονομάζεται δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός. Ο Αν. Καθηγητής Δημήτρης Φιλίππου εξηγεί πώς αυτή η πάθηση καταστρέφει τα οστά και πότε η χειρουργική επέμβαση είναι απαραίτητη. 

Πώς Συνδέεται η Νεφρική Ανεπάρκεια με τους Παραθυρεοειδείς;

Στη χρόνια νεφρική ανεπάρκεια (ιδιαίτερα σε ασθενείς που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση), οι νεφροί αδυνατούν να αποβάλουν τον φώσφορο και να ενεργοποιήσουν τη βιταμίνη D. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση του ασβεστίου στο αίμα.

Αντιδρώντας σε αυτή τη μείωση, και οι τέσσερις παραθυρεοειδείς αδένες αρχίζουν να υπερλειτουργούν και να διογκώνονται (υπερπλασία), παράγοντας τεράστιες ποσότητες παραθορμόνης (PTH). Αυτό ονομάζεται δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός. Σε αντίθεση με τον πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό (όπου συνήθως φταίει ένα μόνο αυτόνομο αδένωμα), εδώ πάσχουν και οι τέσσερις αδένες λόγω εξωτερικού αιτίου (των νεφρών).

Οι Σοβαρές Επιπλοκές στα Οστά και τα Αγγεία

Η υπερβολική παραθορμόνη αναγκάζει τον οργανισμό να "κλέβει" ασταμάτητα ασβέστη από τα οστά για να κρατήσει σταθερά τα επίπεδα στο αίμα. Αυτό οδηγεί σε:

• Νεφρική Οστεοδυστροφία: Τα οστά γίνονται εξαιρετικά εύθραυστα, προκαλώντας έντονους, χρόνιους πόνους στις αρθρώσεις και τη μέση, καθώς και αυτόματα κατάγματα.

• Έκτοπη Ασβέστωση: Το ασβέστης που αποδεσμεύεται κάθεται στα τοιχώματα των αγγείων (προκαλώντας σοβαρά καρδιαγγειακά προβλήματα) και στους μαλακούς ιστούς, δημιουργώντας επώδυνες σκληρίες στο δέρμα.

• Κνησμό και Κόπωση: Πολύ έντονη φαγούρα που δεν υποχωρεί με δερματολογικά φάρμακα, καθώς και μόνιμο αίσθημα εξάντλησης.

Πότε Απαιτείται Χειρουργική Αντιμετώπιση;

Αρχικά, η πάθηση αντιμετωπίζεται με ειδικά φάρμακα και δίαιτα από τον νεφρολόγο. Ωστόσο, όταν η παραθορμόνη ξεπεράσει κάποια όρια (συνήθως τιμές >800 pg/ml) και δεν ανταποκρίνεται στη φαρμακευτική αγωγή, η χειρουργική αφαίρεση είναι η μόνη λύση για να προστατευθεί η ζωή του ασθενούς.

Η επέμβαση εκλογής είναι η υφολική παραθυρεοειδεκτομή (αφαίρεση των 3,5 αδένων) ή η ολική παραθυρεοειδεκτομή με αυτόλογη μεταμόσχευση (αφαίρεση και των 4 αδένων και τοποθέτηση ενός μικρού κομματιού από τον έναν αδένα στον αντιβράχιο ή στον λαιμό, ώστε να διατηρηθεί μια ελάχιστη βασική λειτουργία).

Τα Πλεονεκτήματα της Εξειδικευμένης Χειρουργικής

Η επέμβαση γίνεται μέσω μιας μικρής οριζόντιας τομής στον λαιμό. Λόγω της νεφρικής ανεπάρκειας, οι ασθενείς αυτοί είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι, γεγονός που απαιτεί:

1. Χρήση νευροδιεγέρτη: Για την απόλυτη προστασία των παλίνδρομων λαρυγγικών νεύρων (που ελέγχουν τη φωνή).

2. Ταχεία διεγχειρητική μέτρηση παραθορμόνης: Κατά τη διάρκεια του χειρουργείου, γίνεται αιμοληψία για να επιβεβαιωθεί ότι η PTH έπεσε κατακόρυφα αμέσως μετά την αφαίρεση των μαζών, διασφαλίζοντας την επιτυχία της επέμβασης.

FAQ

1. Τι είναι ο τριτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός; Είναι η εξέλιξη του δευτεροπαθούς, όπου μετά από πολλά χρόνια νεφρικής ανεπάρκειας, οι διογκωμένοι παραθυρεοειδείς αυτονομούνται τελείως. Ακόμα και αν ο ασθενής κάνει μεταμόσχευση νεφρού, οι αδένες συνεχίζουν να παράγουν ανεξέλεγκτα PTH. Και εδώ η θεραπεία είναι χειρουργική.

2. Τι πρέπει να προσέχει ο ασθενής αμέσως μετά το χειρουργείο; Τις πρώτες ημέρες μπορεί να εμφανιστεί το "σύνδρομο πεινασμένων οστών" (hungry bone syndrome). Τα οστά αρχίζουν να απορροφούν απότομα και μαζικά ασβέστιο από το αίμα για να αναπληρώσουν τις αποθήκες τους. Απαιτείται στενή παρακολούθηση και ενδοφλέβια ή από στόματος χορήγηση μεγάλων δόσεων ασβεστίου και βιταμίνης D.

3. Πόσο διαρκεί η νοσηλεία; Συνήθως οι ασθενείς παραμένουν στο νοσοκομείο για 1-2 εικοσιτετράωρα, κυρίως για τη ρύθμιση των επιπέδων του ασβεστίου στο αίμα πριν επιστρέψουν με ασφάλεια στο σπίτι τους.

Για περισσότερες πληροφορίες

Δευτεροπαθής Υπερπαραθυρεοειδισμός & Νεφροί | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Ο Δημήτριος Φιλίππου είναι Αν. Καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και πρωτοπόρος στην εφαρμογή ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών στην Ελλάδα. Με την ακαδημαϊκή του γνώση και τη συμμετοχή του σε διεθνείς επιστημονικές εκδηλώσεις, προσφέρει την πιο σύγχρονη και ασφαλή φροντίδα στους ασθενείς του.

Επικοινωνία & Προγραμματισμός Ραντεβού: Η έγκαιρη διάγνωση και η επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής μεθόδου είναι το κλειδί για την ταχεία ανάρρωση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σας. Μην επιτρέπετε στο πρόβλημα να χρονίζει και μην αναβάλλετε την εξέτασή σας λόγω φόβου ή αμηχανίας. Ο εξειδικευμένος χειρουργός Δημήτρης Φιλίππου και η ομάδα του βρίσκονται στη διάθεσή σας για να σας προσφέρουν εξατομικευμένες λύσεις, χρησιμοποιώντας τις πλέον σύγχρονες και ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.

Για να ενημερωθείτε αναλυτικά και να προγραμματίσετε το ραντεβού σας καλέστε: 210-7256519

Περισσότερα

Πρόπτωση Ορθού & Σύνδρομο Αποφρακτικής Αφοδεύσεως: Όταν η Χαλάρωση του Πυελικού Εδάφους Προκαλεί Μηχανική Δυσκοιλιότητα | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Πρόπτωση Ορθού & Αποφρακτική Αφόδευση: Θεραπεία | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Οι παθήσεις του πυελικού εδάφους επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την ποιότητα ζωής των ασθενών, ιδιαίτερα των γυναικών. Η χαλάρωση των μυών και των συνδέσμων που στηρίζουν τα όργανα της πυέλου μπορεί να οδηγήσει σε ανατομικές αλλοιώσεις, με κυριότερες την πρόπτωση του ορθού και το σύνδρομο αποφρακτικής αφοδεύσεως. Ο Αν. Καθηγητής Δημήτρης Φιλίππου εξηγεί τη μηχανική φύση του προβλήματος και πώς αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά.

Τι Είναι η Πρόπτωση του Ορθού;

Η πρόπτωση ορθού συμβαίνει όταν το τελικό τμήμα του παχέος εντέρου (το ορθό) χάνει τη στήριξή του, γλιστράει από τη θέση του και "προβάλλει" προς ή έξω από τον πρωκτό. Διακρίνεται σε:

• Εσωτερική πρόπτωση (Eγκολεασμός): Το έντερο διπλώνει εσωτερικά μέσα στον εαυτό του χωρίς να βγαίνει εξωτερικά. Λειτουργεί σαν "τάπα", εμποδίζοντας το πέρασμα των κοπράνων.

• Πλήρης (Εξωτερική) πρόπτωση: Ολόκληρο το τοίχωμα του ορθού βγαίνει έξω από τον πρωκτικό δακτύλιο, αρχικά μόνο κατά την κένωση και αργότερα ακόμα και στην όρθια στάση ή το περπάτημα.

Τι Είναι το Σύνδρομο Αποφρακτικής Αφοδεύσεως (ODS);

Πρόκειται για μια μορφή μηχανικής δυσκοιλιότητας. Ο ασθενής νιώθει έντονη επιθυμία να πάει στην τουαλέτα, αλλά παρά την προσπάθεια και το έντονο σφίξιμο, αδυνατεί να κενώσει το έντερό του.

Συχνά συνοδεύεται από αίσθημα ατελούς κένωσης, πόνο, αίσθημα βάρους στην πύελο, ενώ πολλοί ασθενείς αναγκάζονται να εφαρμόσουν δακτυλικούς χειρισμούς (πίεση γύρω από τον πρωκτό ή τον κόλπο) για να βοηθήσουν την έξοδο των κοπράνων. Το σύνδρομο ODS συνδέεται άμεσα με την εσωτερική πρόπτωση και την ορθοκήλη (όταν το ορθό προεξέχει προς τον κόλπο).

Πώς Γίνεται η Διάγνωση;

Επειδή η πάθηση είναι σύνθετη, η απλή κλινική εξέταση δεν αρκεί πάντα. Ο Αν. Καθηγητής Δημήτρης Φιλίππου εφαρμόζει ένα ολοκληρωμένο διαγνωστικό πρωτόκολλο που περιλαμβάνει:

1. Λεπτομερές ιστορικό και εξέταση σε θέση βαθιού καθίσματος (για να φανεί η εξωτερική πρόπτωση).

2. Πρωκτοσκόπηση και Σιγμοειδοσκόπηση για τον αποκλεισμό άλλων παθήσεων.

3. Αφοδευογράφημα (ή Μαγνητική Αφοδευογραφία - MR Defecography): Μια εξειδικευμένη δυναμική εξέταση που βγάζει εικόνες ή βίντεο την ώρα της κένωσης, δείχνοντας ακριβώς πώς διπλώνει το έντερο και πού εντοπίζεται το μηχανικό κόλλημα.

Σύγχρονες Χειρουργικές Θεραπείες

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το βαθμό της πρόπτωσης και τα συμπτώματα:

• Λαπαροσκοπική Ορθοπηξία: Θεωρείται η ιδανική μέθοδος για την πλήρη πρόπτωση και επιλεγμένες περιπτώσεις ODS. Ο χειρουργός, λαπαροσκοπικά, τραβάει το έντερο πίσω στην κανονική του θέση και το σταθεροποιεί στο ιερό οστό (συνήθως με τη χρήση ενός βιοσυμβατικού πλέγματος). Έχει εξαιρετικά ποσοστά επιτυχίας και ελάχιστες υποτροπές.

• Διαπρωκτικές Τεχνικές (π.χ. STARR): Σε περιπτώσεις εσωτερικής πρόπτωσης και ορθοκήλης (Σύνδρομο ODS), η επέμβαση μπορεί να γίνει εξολοκλήρου μέσα από τον πρωκτό με τη χρήση ειδικών κυκλικών αναστομωτήρων (staplers). Με τη μέθοδο STARR αφαιρείται η εσωτερική "περίσσεια" του εντέρου που προκαλεί την απόφραξη, χωρίς εξωτερικές τομές.

FAQ

1. Ποια είναι τα αίτια της χαλάρωσης του πυελικού εδάφους; Οι πολλαπλοί ή δύσκολοι φυσιολογικοί τοκετοί, η χρόνια δυσκοιλιότητα (και το χρόνιο σφίξιμο), η παχυσαρκία, ο χρόνιος βήχας και η φυσιολογική εξασθένηση των ιστών λόγω ηλικίας (εμμηνόπαυση) είναι οι κυριότεροι προδιαθεσικοί παράγοντες.

2. Μπορεί η φυσικοθεραπεία να βοηθήσει; Στα πολύ αρχικά στάδια, οι ασκήσεις ενδυνάμωσης των μυών του πυελικού εδάφους (ασκήσεις Kegel) και το Biofeedback (βιοανάδραση) μπορούν να βελτιώσουν τα συμπτώματα. Αν όμως υπάρχει ξεκάθαρη ανατομική βλάβη (πλήρης πρόπτωση ή μεγάλη ορθοκήλη), η λύση είναι αποκλειστικά χειρουργική.

3. Υπάρχει κίνδυνος ακράτειας μετά το χειρουργείο; Αντίθετα, η πρόπτωση του ορθού συχνά προκαλεί προσωρινή ακράτεια επειδή χαλαρώνει ο σφιγκτήρας. Με τη χειρουργική αποκατάσταση και την επαναφορά του εντέρου στη θέση του, η λειτουργία του σφιγκτήρα και ο έλεγχος των κενώσεων βελτιώνονται σημαντικά στην πλειονότητα των ασθενών.

Για περισσότερες πληροφορίες

Πρόπτωση Ορθού & Αποφρακτική Αφόδευση: Θεραπεία | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Ο Δημήτριος Φιλίππου είναι Αν. Καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και πρωτοπόρος στην εφαρμογή ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών στην Ελλάδα. Με την ακαδημαϊκή του γνώση και τη συμμετοχή του σε διεθνείς επιστημονικές εκδηλώσεις, προσφέρει την πιο σύγχρονη και ασφαλή φροντίδα στους ασθενείς του.

Επικοινωνία & Προγραμματισμός Ραντεβού: Η έγκαιρη διάγνωση και η επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής μεθόδου είναι το κλειδί για την ταχεία ανάρρωση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σας. Μην επιτρέπετε στο πρόβλημα να χρονίζει και μην αναβάλλετε την εξέτασή σας λόγω φόβου ή αμηχανίας. Ο εξειδικευμένος χειρουργός Δημήτρης Φιλίππου και η ομάδα του βρίσκονται στη διάθεσή σας για να σας προσφέρουν εξατομικευμένες λύσεις, χρησιμοποιώντας τις πλέον σύγχρονες και ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.

Για να ενημερωθείτε αναλυτικά και να προγραμματίσετε το ραντεβού σας καλέστε: 210-7256519

Περισσότερα