Νόσος Paget του Μαστού: Κλινική Εικόνα, Διάγνωση και Χειρουργική Αντιμετώπιση | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Η νόσος Paget του μαστού αποτελεί μια σπάνια μορφή καρκίνου του μαστού (αντιπροσωπεύει περίπου το 1-4% όλων των περιπτώσεων κακοήθειας του μαστού) που εκδηλώνεται αρχικά με δερματικές αλλοιώσεις στη θηλή και την θηλαία άλω (areola). Συχνά συγχέεται αρχικά με καλοήθεις δερματοπάθειες, όπως το έκζεμα ή η δερματίτιδα, γεγονός που μπορεί να καθυστερήσει τη διάγνωση. Η νόσος Paget σχετίζεται σχεδόν πάντα με την παρουσία υποκείμενου ενδοπορικού καρκινώματος (DCIS) ή διηθητικού πορικού καρκίνου του μαστού.

Παθοφυσιολογία και Κλινική Εικόνα

Τα Κύτταρα Paget

Η νόσος χαρακτηρίζεται ιστολογικά από την παρουσία κακοήθων αδενικών κυττάρων (κυττάρων Paget) εντός του επιθηλίου της θηλής. Η επικρατούσα θεωρία (epidermotropic theory) υποστηρίζει ότι τα καρκινικά κύτταρα μεταναστεύουν μέσω των γαλακτοφόρων πόρων απευθείας στο επιθήλιο της θηλής.

Συμπτώματα και Σημεία

• Δερματικές Αλλοιώσεις: Ερύθημα, απολέπιση, κρούστα ή εξέλκωση της θηλής και της θηλαίας άλω.

• Αίσθηση Κνησμού, Καύσου ή Τσουσίματος στην περιοχή.

• Εισολκή της Θηλής (τράβηγμα προς τα μέσα) ή απώλεια της προεξοχής της.

• Ορώδες ή Αιμορραγικό Έκκριμα από τη θηλή.

Διαγνωστική Προσέγγιση

Λόγω της ομοιότητάς της με το έκζεμα, κάθε επίμονη βλάβη της θηλής που δεν ανταποκρίνεται σε τοπικές κορτιζονούχες αλοιφές για διάστημα άνω των 2-3 εβδομάδων πρέπει να θεωρείται ύποπτη για νόσο Paget.

1. Κλινική Εξέταση και Ψηλάφηση: Έλεγχος για την παρουσία υποκείμενου ψηλαφητού όγκου στον μαστό (παρών σε ποσοστό 50% των ασθενών).

2. Μαστογραφία και Υπερηχογράφημα Μαστού: Για τον εντοπισμό τυχόν υποκείμενων μικροαποτιτανώσεων ή κρυφών όγκων.

3. Μαγνητική Τομογραφία Μαστών (MRI): Προσφέρει εξαιρετική ευαισθησία στην ανίχνευση της έκτασης του υποκείμενου DCIS ή διηθητικού καρκίνου.

4. Βιοψία (Punch Biopsy ή Wedge Biopsy): Η οριστική διάγνωση τίθεται με τη λήψη μικρού δειγματος ιστού από τη θηλή, όπου η ιστολογική εξέταση και οι ανοσοϊστοχημεία (π.χ. θετικότητα σε CK7, CEA, HER2/neu) επιβεβαιώνουν τα κύτταρα Paget.

Χειρουργική Αντιμετώπιση

Η θεραπεία της νόσου Paget εξαρτάται από την παρουσία και την έκταση του υποκείμενου καρκίνου του μαστού:

Α. Τροποποιημένη Ριζική Μαστεκτομή (ή Απλή Μαστεκτομή με Βιοψία Φρουρού Λεμφαδένα)

Ιστορικά, η μαστεκτομή (που περιλαμβάνει οπωσδήποτε την αφαίρεση της θηλής και της θηλαίας άλω) αποτελούσε τον κανόνα, καθώς συχνά ο υποκείμενος καρκίνος ήταν πολυεστιακός. Ενδείκνυται σε ασθενείς με πολυεστιακό DCIS, εκτεταμένες μικροαποτιτανώσεις ή όταν συνυπάρχει διηθητικός καρκίνος μεγάλης έκτασης.

Β. Χειρουργική Διατήρησης Μαστού (Breast-Conserving Surgery / Lumpectomy)

Σήμερα, σε επιλεγμένες ασθενείς όπου η νόσος περιορίζεται αποκλειστικά στη θηλή και δεν υπάρχει πολυεστιακός όγκος στον υπόλοιπο μαστό (επιβεβαιωμένο με MRI και αρνητικά όρια εκτομής), είναι δυνατή η ευρεία τοπική εκτομή του συμπλέγματος της θηλής-θήλαίας άλω μαζί με τμήμα των υποκείμενων πόρων, σε συνδυασμό με βιοψία λεμφαδένα φρουρού (SLNB). Η χειρουργική διατήρησης του μαστού συνοδεύεται υποχρεωτικά από μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία του υπολειπόμενου μαστού.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQs)

Είναι η νόσος Paget μορφή καρκίνου του μαστού; Ναι, η νόσος Paget είναι μια μορφής καρκίνου του μαστού που ξεκινά στους γαλακτοφόρους πόρους και εκδηλώνεται επιφανειακά στην περιοχή της θηλής.

Μπορεί η νόσος Paget να μοιάζει με απλό έκζεμα; Ακριβώς. Στα αρχικά στάδια μοιάζει πολύ με έκζεμα ή δερματίτιδα (ερύθημα, απολέπιση). Γι' αυτόν τον λόγο, εάν μια δερματική βλάβη στη θηλή δεν υποχωρεί με κρέμες κορτιζόνης σε 2-3 εβδομάδες, απαιτείται οπωσδήποτε βιοψία.

Απαιτείται πάντα αφαίρεση ολόκληρου του μαστού (μαστεκτομή); Όχι απαραίτητα. Σήμερα, εάν ο έλεγχος με μαγνητική τομογραφία δείξει ότι δεν υπάρχει άλλος όγκος στον μαστό και η νόσος εντοπίζεται μόνο στη θηλή, μπορεί να γίνει με ασφάλεια διατήρηση του μαστού (ευρεία τοπική αφαίρεση της θηλής) ακολουθούμενη από ακτινοθεραπεία.

Ποιος είναι ο ρόλος της βιοψίας λεμφαδένα φρουρού; Εάν η νόσος Paget συνοδεύεται από διηθητικό καρκίνωμα του μαστού, διενεργείται ταυτόχρονα βιοψία του λεμφαδένα φρουρού στη μασχάλη για να διαπιστωθεί εάν έχει γίνει διασπορά στα λεμφαγγεία.

Ποια είναι η πρόγνωση για τη νόσο Paget; Η πρόγνωση εξαρτάται κυρίως από την ύπαρξη και το στάδιο τυχόν υποκείμενου διηθητικού καρκίνου. Όταν η νόσος διαγνωστεί έγκαιρα (πριν την ανάπτυξη διηθητικού όγκου ή λεμφαδενικών μεταστάσεων), τα ποσοστά ίασης και μακροχρόνιας επιβίωσης είναι εξαιρετικά υψηλά.

 Για περισσότερες πληροφορίες

Νόσος Paget Μαστού: Συμπτώματα & Χειρουργική | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Ο Δημήτριος Φιλίππου είναι Αν. Καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και πρωτοπόρος στην εφαρμογή ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών στην Ελλάδα. Με την ακαδημαϊκή του γνώση και τη συμμετοχή του σε διεθνείς επιστημονικές εκδηλώσεις, προσφέρει την πιο σύγχρονη και ασφαλή φροντίδα στους ασθενείς του.

Επικοινωνία & Προγραμματισμός Ραντεβού: Η έγκαιρη διάγνωση και η επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής μεθόδου είναι το κλειδί για την ταχεία ανάρρωση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σας. Μην επιτρέπετε στο πρόβλημα να χρονίζει και μην αναβάλλετε την εξέτασή σας λόγω φόβου ή αμηχανίας. Ο εξειδικευμένος χειρουργός Δημήτρης Φιλίππου και η ομάδα του βρίσκονται στη διάθεσή σας για να σας προσφέρουν εξατομικευμένες λύσεις, χρησιμοποιώντας τις πλέον σύγχρονες και ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.

Για να ενημερωθείτε αναλυτικά και να προγραμματίσετε το ραντεβού σας καλέστε: 210-7256519

Περισσότερα

Φλεγμονώδεις Νόσοι του Εντέρου: Η Νόσος του Crohn | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Η νόσος του Crohn αποτελεί μια χρόνια, ιδιοπαθή, φλεγμονώδη νόσο του γαστρεντερικού σωλήνα που μπορεί να προσβάλει οποιοδήποτε τμήμα αυτού, από το στόμα έως τον πρωκτό, με συχνότερη εντόπιση την τελική ειλεό και το δεξιό κόλον. Χαρακτηριστικά της γνώρισματα είναι η διαπιδυτική (transmural) φλεγμονή, οι κατά τόπους υγιείς περιοχές (skip lesions) και οι συχνές επιπλοκές όπως στενώσεις, συρίγγια και αποστήματα. Παρά την πρωταρχική θέση της φαρμακευτικής αγωγής (κορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά, βιολογικοί παράγοντες), ποσοστό άνω του 70% των ασθενών με νόσο του Crohn θα χρειαστεί τουλάχιστον μία χειρουργική επέμβαση κατά τη διάρκεια της ζωής τους.

Παθοφυσιολογία και Κλινικές Εκδηλώσεις

Η φλεγμονή διεισδύει σε όλα τα στρώματα του εντερικού τοιχώματος, προκαλώντας οίδημα, έλκη, ίνωση και σχηματισμό κοκκιωμάτων.

• Στενωτικός Φαινότυπος: Οφείλεται στη χρόνια εναπόθεση κολλαγόνου και την ίνωση, οδηγώντας σε συμπτώματα εντερικής απόφραξης (κολικός κοιλιακός πόνος, έμετοι, μετεωρισμός).

• Φυγοειδής / Διεισδυτικός Φαινότυπος: Οδηγεί σε σχηματισμό εντερικών συριγγίων (εντεροεντερικών, εντεροδερματικών, εντεροκολικών, εντεροκυστικών) ή περιεδρικών αποστημάτων και συριγγίων.

Ενδείξεις Χειρουργικής Επέμβασης

Η χειρουργική επέμβαση στη νόσο του Crohn δεν είναι θεραπευτική (cure) αλλά παρηγορική και σωτήρια για την αντιμετώπιση επιπλοκών. Οι βασικές ενδείξεις περιλαμβάνουν:

1. Εντερική Απόφραξη: Λόγω μη αναστρέψιμης ίνωσης και στενώσεων που δεν ανταποκρίνονται στα φάρμακα ή την ενδοσκοπική διαστολή (balloon dilation).

2. Ενδοκοιλιακό Απόστημα: Που δεν μπορεί να παροχετευθεί επιτυχώς με διαδερμική καθοδήγηση (CT/US).

3. Οξεία Αιμορραγία: Σπάνια αλλά απειλητική για τη ζωή.

4. Διάτρηση Εντέρου: Οδηγούσα σε περιτονίτιδα.

5. Ανθεκτική στη Φαρμακευτική Αγωγή Νόσος: Συνεχής εξουθενωτική συμπτωματολογία ή καθυστέρηση ανάπτυξης στα παιδιά.

6. Υποψία Κακοήθειας: Αυξημένος κίνδυνος αδενοκαρκινώματος σε μακροχρόνιες πάσχουσες εντερικές έδρες.

Χειρουργικές Τεχνικές: Οικονομία του Εντέρου

Δεδομένου ότι η νόσος τείνει να υποτροπιάζει (συχνά κοντά στις αναστομώσεις), βασικό δόγμα στη χειρουργική του Crohn είναι η «οικονομία του εντέρου» (bowel-sparing surgery) για την αποφυγή του συνδρόμου βραχέος εντέρου.

Α. Ειλεοκολική Εκτομή (Ileocecal Resection)

Η συχνότερη επέμβαση, που περιλαμβάνει την αφαίρεση της τελικής μοίρας του ειλεού και του τυφλού, με τελικο-τελική ή τελικο-πλάγια ειλεοκολική αναστόμωση.

Β. Στενωπλαστική (Strictureplasty)

Εναλλακτική της εκτομής τεχνική, ιδανική για ασθενείς με πολλαπλές στενώσεις του λεπτού εντέρου (π.σ. τεχνική Heineke-Mikulicz για σύντομες στενώσεις ή Finney για μακρύτερες). Ο αυχάν διευρύνεται με τομή κατά μήκος και εγκάρσια σύγκλειση, χωρίς να αφαιρεθεί τμήμα εντέρου, διατηρώντας ακέραιο το μήκος του γαστρεντερικού σωλήνα.

Αντιμετώπιση Περιεδρικής Νόσου

• Η περιεδρική νόσος (αποστήματα, περίπλοκα συρίγγια) απαιτεί συντηρητική και χειρουργική προσέγγιση (τοποθέτηση ραμμάτων Seton για παροχέτευση της φλεγμονής, αποφυγή πρόωρης σύγκλεισης των σφιγκτήρων).

• Η συνεργασία με γαστρεντερολόγο για τη χορήγηση βιολογικών παραγόντων (anti-TNF) είναι κεφαλαιώδης.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQs)

Θεραπεύεται η νόσος του Crohn με το χειρουργείο; Όχι. Η χειρουργική επέμβαση αφαιρεί τις επιπλοκές (στενώσεις, συρίγγια, αποστήματα), αλλά η νόσος είναι συστηματική και μπορεί να υποτροπιάσει σε άλλα σημεία του εντέρου.

Τι είναι η στενωπλαστική; Είναι μια εξειδικευμένη τεχνική διάνοιξης των στενωμένων τμημάτων του εντέρου χωρίς αφαίρεσή τους, γεγονός που προστατεύει τον ασθενένα από το σύνδρομο βραχέος εντέρου όταν υπάρχουν πολλές στενώσεις.

Θα χρειαστώ στομία (παρά φύσιν έδρα); Στη συντριπτική πλειονότητα των εκλεκτικών επεμβάσεων για νόσο του Crohn, η δημιουργία στομίας δεν είναι απαραίτητη. Στομία μπορεί να απαιτηθεί προσωρινά σε περιπτώσεις σοβαρής περιτονίτιδας, σηψαιμίας ή πολύ δύσκολης πυελικής φλεγμονής.

Πώς αποτρέπεται η υποτροπή μετά το χειρουργείο; Η μετεγχειρητική χορήγηση προφυλακτικής φαρμακευτικής αγωγής (ανοσοκατασταλτικών ή βιολογικών παραγόντων) βάσει ενδοσκοπικού ελέγχου (Score Rutgeerts) μειώνει δραστικά τον κίνδυνο υποτροπής.

Μπορώ να έχω φυσιολογική ζωή μετά από χειρουργείο για Crohn; Ναι. Οι περισσότεροι ασθενείς ανακουφίζονται από τα βασανιστικά συμπτώματα της απόφραξης και του πόνου και επανέρχονται σε μια απολύτως φυσιολογική και παραγωγική καθημερινότητα. 

Για περισσότερες πληροφορίες

Νόσος του Crohn: Χειρουργική Αντιμετώπιση & Επιπλοκές | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Ο Δημήτριος Φιλίππου είναι Αν. Καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και πρωτοπόρος στην εφαρμογή ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών στην Ελλάδα. Με την ακαδημαϊκή του γνώση και τη συμμετοχή του σε διεθνείς επιστημονικές εκδηλώσεις, προσφέρει την πιο σύγχρονη και ασφαλή φροντίδα στους ασθενείς του.

Επικοινωνία & Προγραμματισμός Ραντεβού: Η έγκαιρη διάγνωση και η επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής μεθόδου είναι το κλειδί για την ταχεία ανάρρωση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σας. Μην επιτρέπετε στο πρόβλημα να χρονίζει και μην αναβάλλετε την εξέτασή σας λόγω φόβου ή αμηχανίας. Ο εξειδικευμένος χειρουργός Δημήτρης Φιλίππου και η ομάδα του βρίσκονται στη διάθεσή σας για να σας προσφέρουν εξατομικευμένες λύσεις, χρησιμοποιώντας τις πλέον σύγχρονες και ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.

Για να ενημερωθείτε αναλυτικά και να προγραμματίσετε το ραντεβού σας καλέστε: 210-7256519

Περισσότερα

Διαχωρισμός Στοιχείων (Component Separation Technique - CST) για Γιγαντιαίες Κοιλιοκήλες | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Η αποκατάσταση γιγαντιαίων μετεγχειρητικών κηλών (κοιλιοκηλων) με απώλεια domicilium (loss of domain) αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στη σύγχρονη χειρουργική κοιλιακού τοιχώματος. Όταν τα σπλάχνα έχουν παραμείνει εκτός της περιτοναϊκής κοιλότητας για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι πλάγιοι κοιλιακοί μύες (έξω και έσω λοξός, εγκάρσιος) διατάμνονται και μετατοπίζονται πλευρικά. Η τεχνική Διαχωρισμού Στοιχείων (Component Separation Technique - CST), η οποία εισήχθη αρχικά από τους Ramirez το 1990, επιτρέπει την ανατομική απελευθέρωση και την αποκατάσταση της συνέχειας του κοιλιακού τοιχώματος χωρίς την ανάγκη χρήσης ξένων απομακρυσμένων κρημνών, επιτρέποντας τη σύγκλειση του ελλείμματος υπό φυσιολογική τάση.

Ανατομική Βάση και Φυσιολογία του Κοιλιακού Τοιχώματος

Το πρόσθιο κοιλιακό τοίχωμα αποτελείται από τους ορθούς κοιλιακούς μυς, οι οποίοι περιβάλλονται από τη θήκη του ορθού (που σχηματίζεται από τις απονευρώσεις των πλαγίων μυών: έξω λοξού, έσω λοξού και εγάρσιου).

• Η τεχνική CST βασίζεται στην εκμετάλλευση της πλαστικότητας και της ελαστικότητας των μυών αυτών.

• Με την τομή και την κινητοποίηση συγκεκριμένων απονευρωτικών πετάλων, ο χειρουργός μπορεί να επιτύχει πλευρική μετατόπιση των μυών του πρόσθιου κοιλιακού τοιχώματος κατά 5 έως 10 cm σε κάθε πλευρά (συνολικό κέρδος έως 15-20 cm στη μέση γραμμή).

Κύριες Τεχνικές Διαχωρισμού Συστατικών

Α. Ανοικτός Πρόσθιος Διαχωρισμός Στοιχείων (Open Component Separation - Ramirez Technique)

• Περιλαμβάνει την τομή της απονεύρωσης του έξω λοξού μυός παράλληλα και πλάγια του ορθού κοιλιακού, καθ' όλο το μήκος της κοιλίας. Αυτό επιτρέπει την κινητοποίηση του ορθού κοιλιακού μυός μαζί με τη θήκη του προς τη μέση γραμμή.

• Μειονεκτήματα: Απαιτεί εκτεταμένες υποδόριες αποκολλήσεις οι οποίες σχετίζονται με υψηλά ποσοστά νέκρωσης του δέρματος, ανάπτυξη ορομάτων (seromas) και λοιμώξεων του τραύματος.

Β. Ενδοσκοπικός / Ελάχιστα Επεμβατικός Διαχωρισμός Στοιχείων (E-CST / SCOLA)

Για να ελαχιστοποιηθούν οι επιπλοκές στο δέρμα και το υποδόριο, αναπτύχθηκαν ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές:

• Διενεργούνται μικρές τομές και με τη βοήθεια λαπαροσκοπικών εργαλείων δημιουργείται υποδόριος ή ενδομυϊκός χώρος, επιτρέποντας την διατομή του έξω λοξού ή την κινητοοποίηση του εγκάρσιου μυός (TAR - Transversus Abdominis Release) χωρίς της διενέργεια εκτεταμένων αποκολλήσεων στο δέρμα.

Γ. Κινητοποίηση Εγκάρσιου Μυός (TAR - Transversus Abdominis Release)

Η τεχνική TAR (που αποτελεί ουσιαστικά έναν οπισθοοπτικό/οπισθο-ορθικό διαχωρισμό) θεωρείται σήμερα η πιο σύγχρονη τεχνική στην αποκατάσταση σύνθετων κηλών. Μέσω της διατομής του οπισθίου πετάλου της θήκης του ορθού και της διατομής του εγκάρσιου μυός, ο χειρουργός εισέρχεται στον οπισθο-ορθικό χώρο, επιτυγχάνοντας τεράστια κινητοποίηση και τοποθέτηση τεράστιου πλέγματος σε θέση πίσω από τον ορθό κοιλιακό μυ αλλά απομονωμένου από τα σπλάχνα.

Προεγχειρητική Προετοιμασία και Σύνδρομο Κοιλιακού Διαμερίσματος

Σε γιγαντιαίες κήλες με απώλεια domicilium, η απότομη επαναφορά των σπλάχνων στην περιορισμένη περιτοναϊκή κοιλότητα μπορεί να προκαλέσει:

• Αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης (IAP).

• Σύνδρομο Κοιλιακού Διαμερίσματος (Abdominal Compartment Syndrome - ACS), το οποίο οδηγεί σε αναπνευστική δυσχέρεια, μείωση της καρδιακής παροχής και νεφρική ανεπάρκεια.

• Προεγχειρητική Προετοιμασία: Χρήση προεγχειρητικού πνευμοπεριτοναίου (Progressive Preoperative Pneumoperitoneum - PPP) με εμφύσηση αέρα σταδιακά για την "διάταση" της κοιλιακής κοιλότητας, ή χρήση αλλαντοειδούς botulinum toxin (Botox) στους πλάγιους κοιλιακούς μυς για την προσωρινή χαλάρωσή τους.

Επιπλοκές και Διαχείριση

• Ορώματα (Seromas) και αιματώματα λόγω των ευρέων χειρουργικών χώρων.

• Λοιμώξεις του πλέγματος (αν και η χρήση συνθετικών/βιολογικών πλεγμάτων σε retrorectus/TAR θέση έχει ελαχιστοποιήσει τις σοβαρές λοιμώξεις).

• Παροδική ή μόνιμη μυϊκή αδυναμία (σπάνια, εκτός εάν υπήρξε εκτεταμένη κάκωση των νεύρων).

Συχνές Ερωτήσεις (FAQs)

Τι είναι η τεχνική διαχωρισμού στοιχείων (CST); Είναι μια προηγμένη χειρουργική τεχνική κατά την οποία οι μύες και οι απονευρώσεις  απελευθερώνονται ανατομικά, επιτρέποντας τη σύγκλειση τεράστιων ελλειμμάτων στη μέση γραμμή χωρίς υπερβολική τάση.

Τι είναι το "loss of domain" (απώλεια domicilium); Είναι η κατάσταση όπου ένα μεγάλο τμήμα των εντέρων και των σπλάχνων έχει βγει έξω από την κοιλιακή κοιλότητα μέσα στον σάκο της κήλης για μεγάλο διάστημα, με αποτέλεσμα η κοιλιά να "συρρικνώνεται" και να μην μπορεί να τα δεχθεί πίσω εύκολα.

Τι είναι η τεχνική TAR; Η τεχνική TAR (Transversus Abdominis Release) είναι μια εξειδικευμένη μορφή διαχωρισμού συστατικών όπου γίνεται απελευθέρωση του εγκάρσιου κοιλιακού μυός, προσφέροντας τεράστια κινητοποίηση και ιδανικό χώρο για την ασφαλή τοποθέτηση μεγάλου πλέγματος πίσω από τους ορθούς κοιλιακούς μυες.

Είναι επίπονη η επέμβαση CST; Ναι, καθώς πρόκειται για εκτεταμένη επέμβαση στο κοιλιακό τοίχωμα. Ωστόσο, η χρήση σύγχρονων πρωτοκόλλων ανακούφισης πόνου (όπως επισκληρίδιος καθετήρας ή τοπικές εγχύσεις αναλγητικών) εξασφαλίζει καλή μετεγχειρητική πορεία.

Πόσος χρόνος απαιτείται για την αποκατάσταση; Η παραμονή στο νοσοκομείο κυμαίνεται συνήθως από 5 έως 10 ημέρες, ενώ η πλήρης επανένταξη στις καθημερινές δραστηριότητες και η άρση βαρών αποφεύγονται για τουλάχιστον 3 έως 6 μήνες. 

Για περισσότερες πληροφορίες

Διαχωρισμός Στοιχείων (CST) για Γιγαντιαίες Κήλες | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Ο Δημήτριος Φιλίππου είναι Αν. Καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και πρωτοπόρος στην εφαρμογή ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών στην Ελλάδα. Με την ακαδημαϊκή του γνώση και τη συμμετοχή του σε διεθνείς επιστημονικές εκδηλώσεις, προσφέρει την πιο σύγχρονη και ασφαλή φροντίδα στους ασθενείς του.

Επικοινωνία & Προγραμματισμός Ραντεβού: Η έγκαιρη διάγνωση και η επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής μεθόδου είναι το κλειδί για την ταχεία ανάρρωση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σας. Μην επιτρέπετε στο πρόβλημα να χρονίζει και μην αναβάλλετε την εξέτασή σας λόγω φόβου ή αμηχανίας. Ο εξειδικευμένος χειρουργός Δημήτρης Φιλίππου και η ομάδα του βρίσκονται στη διάθεσή σας για να σας προσφέρουν εξατομικευμένες λύσεις, χρησιμοποιώντας τις πλέον σύγχρονες και ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.

Για να ενημερωθείτε αναλυτικά και να προγραμματίσετε το ραντεβού σας καλέστε: 210-7256519

Περισσότερα

Δύσκολη Λαπαροσκοπική Χολοκυστεκτομή: Σύνδρομο Mirizzi, Φλεγμονώδες Πλάστρο και Στρατηγικές Αντιμετώπισης | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή αποτελεί μία από τις συχνότερες χειρουργικές επεμβάσεις παγκοσμίως. Παρά την καθιερωμένη ασφάλεια και τα εξαιρετικά αποτελέσματα της μεθόδου, η παρουσία σοβαρής οξείας ή χρόνιας φλεγμονής, ανατομικών ανωμαλιών ή παθολογικών καταστάσεων όπως το σύνδρομο Mirizzi και το φλεγμονώδες πλαστρόν (plastron) μετατρέπουν συχνά μια τυπική επέμβαση σε εξαιρετικά δύσκολη και επίπονη διαδικασία. Η πρόληψη των ιατρογενών κακώσεων των χοληφόρων αγγείων και πόρων απαιτεί άριστη γνώση της χειρουργικής ανατομίας, τήρηση των κανόνων ασφαλείας (CVS - Critical View of Safety) και έγκαιρη απόφαση μετατροπής σε ανοικτή επέμβαση ή εφαρμογής εναλλακτικών τεχνικών (όπως η υφολική χολοκυστεκτομή).

Ανατομικές Προκλήσεις και το «Critical View of Safety» (CVS)

Η Σημασία του CVS

Το Κρίσιμο Πλάτος Ασφάλειας (Critical View of Safety), όπως περιγράφηκε από τους Strasberg και Île, αποτελεί τον χρυσό κανόνα για την αποφυγή κακώσεις του κοινού ηπατικού και χοληδόχου πόρου. Για την επίτευξη του CVS απαιτούνται τρεις προϋποθέσεις:

1. Καθάρισμα του τριγώνου του Calot από λίπος και ινώδη ιστό (απομάκρυνση του συνδετικού ιστού της ηπατοχοληφόρου κύστης).

2. Αποκάλυψη του κατώτερου τμήματος του ήπατος (πλάκα του Gallo / bed of gallbladder).

3. Αναγνώριση αποκλειστικά δύο και μόνον δύο δομών που εισέρχονται στη χοληδόχο κύστη (τον κυστικό πόρο και την κυστική αρτηρία).

Παράγοντες που Δυσκολεύουν το Έργο του Χειρουργού

• Παχύσαρκοι ασθενείς με αυξημένο σπλαχνικό λίπος στο τρίγωνο του Calot.

• Σκληρή χρόνια φλεγμονή που δημιουργεί παχιά, οιδηματώδη και αιμορραγικά πέταλα ιστών, καθιστώντας αδύνατη τη σαφή αναγνώριση των ορίων.

• Σύνδρομο "Short Cystic Duct" ή απουσία κυστικού πόρου με άμεση εκβολή των λίθων στον χοληδόχο πόρο.

Σύνδρομο Mirizzi: Ταξινόμηση και Χειρουργική Διαχείριση

Το σύνδρομο Mirizzi χαρακτηρίζεται από την εξωτερική συμπίεση του κοινού ηπατικού ή του χοληδόχου πόρου από έναν ή περισσότερους σφηνωμένους λίθους στον αυχένα της χοληδόχου κύστης ή στον κυστικό πόρο, συνοδευόμενη συχνά από χολοκυστο-χοληφόρο συρίγγιο.

Ταξινόμηση Csendes

• Τύπος Ι: Εξωτερική συμπίεση του κοινού ηπατικού πόρου από λίθο στον αυχέα ή τον κυστικό πόρο (χωρίς συρίγγιο).

• Τύπος II: Παρουσία χολοκυστο-χοληφόρου συριγγίου που καταλαμβάνει λιγότερο από το 1/3 της περιφέρειας του χοληφόρου πόρου.

• Τύπος III: Συρίγγιο που καταλαμβάνει έως και τα 2/3 της περιφέρειας του χοληφόρου πόρου.

• Τύπος IV: Πλήρης καταστροφή και διατομή του τοιχώματος του χοληφόρου πόρου (συρίγγιο που καταλαμβάνει ολόκληρη την περιφέρεια).

Χειρουργική Στρατηγική

Η λαπαροσκοπική αντιμετώπιση του συνδρόμου Mirizzi (ιδιαίτερα τύπου II-IV) απαιτεί υψηλή χειρουργική εμπειρία και συχνά συνοδεύεται από υψηλό ποσοστό μετατροπής.

• Η αποφυγή τυφλής διατομής των δομών είναι κεφαλαιώδους σημασίας.

• Στις περιπτώσεις συριγγίου, η εκτέλεση υφολικής (subtotal) χολοκυστεκτομής, αφήνοντας το τμήμα του τοιχώματος της κύστης που προσκολλάται στον χοληδόχο πόρο, και η σύγκλειση του συριγγίου με απορροφήσιμα ράμματα (επί T-tube) αποτελεί την ασφαλέστερη οδό.

Το Φλεγμονώδες Πλαστρόν (Plastron) και η Οξεία Χολοκυστίτιδα

Σε προχωρημένη οξεία χολοκυστίτιδα (άνω των 72 ωρών από την έναρξη των συμπτωμάτων), τα γειτονικά όργανα (μείζον επίπλοκο, δωδεκαδάκτυλο, εγκάρσιο κόλον) προσκολλώνται σφιχτά γύρω από τη φλεγμαίνουσα χοληδόχο κύστη, σχηματίζοντας το λεγόμενο φλεγμονώδες πλαστρόν (plastron).

Στρατηγικές Αντιμετώπισης

1. Ατραυματική Λύση των Συμφύσεων (Adhesiolysis): Με προσεκτική χρήση ψαλidίου υπερήχων (harmonic scalpel) ή διαθερμίας χαμηλής ισχύος, ξεκινώντας από την fundus-first προσέγγωση (ανάστροφη χολοκυστεκτομή - fundus down cholecystectomy).

2. Υποστροφή (Subtotal / Partial) Χολοκυστεκτομή: Όταν η περιοχή του τριγώνου του Calot είναι τόσο κατεστραμμένη από τη φλεγμονή ή την ίνωση ώστε να κινδυνεύει ο χοληδόχος πόρος, ο χειρουργός αφαιρεί το μεγαλύτερο τμήμα της κύστης, καυτηριάζει τον βλεννογόνο του αυχένα με διαθερμία και αφήνει το οπίσθιο τοίχωμα προσκολλημένο στο ήπαρ, τοποθετώντας παροχέτευση. Αυτή η στρατηγική έχει μειώσει δραματικά τις ιατρογενείς κακώσεις.

3. Έγκαιρη Μετατροπή σε Ανοικτή Χολοκυστεκτομή: Δεν αποτελεί αποτυχία αλλά απόδειξη χειρουργικής ωριμότητας και ασφάλειας του ασθενούς όταν η ανατομία παραμένει ασαφής ("bailout procedure").

Πρόληψη και Αντιμετώπιση Ιατρογενών Κακώσεων

• Εάν κατά τη διάρκεια της επέμβασης διαπιστωθεί διατομή ή αποκόλληση χοληφόρου πόρου, η άμεση αναγνώριση είναι καθοριστική.

• Οι μικρές κακώσεις (< 50% της διαμέτρου) μπορούν να συρραφούν πάνω σε T-tube, ενώ οι πλήρεις διατομές απαιτούν εξειδικευμένη ηπατοεντεροαναστόμωση (Roux-en-Y hepaticojejunostomy) από έμπειρο χειρουργό ήπατος-χοληφόρων.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQs)

Τι σημαίνει «δύσκολη λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή»; Είναι η επέμβαση κατά την οποία η ορατότητα και ο διαχωρισμός των οργάνων παρεμποδίζονται από σοβαρή φλεγμονή, ίνωση, ανατομικές ανωμαλίες, παχύ τοίχωμα κύστης ή συμφύσεις με γειτονικά όργανα.

Τι είναι η υφολική (subtotal) χολοκυστεκτομή; Είναι η τεχνική κατά την οποία, αντί να αφαιρεθεί ολόκληρη η χοληδόχος κύστη μαζί με τον αυχένα της (όπου κινδυνεύει ο κύριος χοληφόρος πόρος), αφαιρείται το σώμα και ο θόλος, ενώ ένα μικρό τμήμα παραμένει προσκολλημένο στο ήπαρ και ο αυχένας συγκλείεται με ασφάλεια.

Πότε αποφασίζεται η μετατροπή σε ανοικτό χειρουργείο; Η μετατροπή αποφασίζεται όταν, παρά τις προσπάθειες και τη χρήση τεχνικών ανάστροφης παρασκευής, δεν είναι δυνατόν να διαπιστωθεί με βεβαιότητα η ανατομία των χοληφόρων πόρων (αδυναμία επίτευξης CVS), προκειμένου να αποτραπεί μια καταστροφική κάκωση.

Πόσο διαρκεί η ανάρρωση μετά από μια δύσκολη χολοκυστεκτομή; Εάν η επέμβαση ολοκληρωθεί λαπαροσκοπικά, η παραμονή στο νοσοκομείο είναι συνήθως 1-2 ημέρες. Σε περιπτώσεις με σοβαρή φλεγμονή ή υφολική χολοκυστεκτομή, μπορεί να απαιτηθεί παράταση της νοσηλείας για λίγες ημέρες και προσεκτική παρακολούθηση της παροχέτευσης.

Είναι το σύνδρομο Mirizzi επικίνδυνο; Ναι, πρόκειται για μια σοβαρή επιπλοκή της χολολιθίασης που μπορεί να οδηγήσει σε αποφρακτικό ίκτερο και βλάβη του χοληδόχου πόρου, απαιτώντας εξειδικευμένη χειρουργική αντιμετώπιση σε τριτοβάθμιο κέντρο. 

Για περισσότερες πληροφορίες

Δύσκολη Λαπαροσκοπική Χολοκυστεκτομή & Mirizzi | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Ο Δημήτριος Φιλίππου είναι Αν. Καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και πρωτοπόρος στην εφαρμογή ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών στην Ελλάδα. Με την ακαδημαϊκή του γνώση και τη συμμετοχή του σε διεθνείς επιστημονικές εκδηλώσεις, προσφέρει την πιο σύγχρονη και ασφαλή φροντίδα στους ασθενείς του.

Επικοινωνία & Προγραμματισμός Ραντεβού: Η έγκαιρη διάγνωση και η επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής μεθόδου είναι το κλειδί για την ταχεία ανάρρωση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σας. Μην επιτρέπετε στο πρόβλημα να χρονίζει και μην αναβάλλετε την εξέτασή σας λόγω φόβου ή αμηχανίας. Ο εξειδικευμένος χειρουργός Δημήτρης Φιλίππου και η ομάδα του βρίσκονται στη διάθεσή σας για να σας προσφέρουν εξατομικευμένες λύσεις, χρησιμοποιώντας τις πλέον σύγχρονες και ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.

Για να ενημερωθείτε αναλυτικά και να προγραμματίσετε το ραντεβού σας καλέστε: 210-7256519

Περισσότερα

Παθήσεις Ήπατος: Κύστεις και Καλοήθη Ογκίδια | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Η ευρεία χρήση προηγμένων απεικονιστικών μεθόδων (υπερηχογραφήματος, αξονικής και μαγνητικής τομογραφίας) έχει οδηγήσει στην ολοένα συχνότερη τυχαία ανεύρεση ηπατικών βλαβών σε ασθενείς που υποβάλλονται σε έλεγχο για άλλους λόγους. Οι παθήσεις αυτές περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα οντοτήτων, από τις εντελώς ακίνδυνες απλές κύστεις και τα καλοήθη αγγειακά ογκίδια έως βλάβες με δυναμική εξαλλαγής ή επιπλοκών που απαιτούν χειρουργική παρέμβαση. Η διαφορική διάγνωση μεταξύ καλοηθών και κακοηθών βλαβών αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για την ορθή κλινική διαχείριση.

Κύστεις Ήπατος

Οι κύστεις του ήπατος διακρίνονται σε συγγενείς (μη παρασιτικές) και παρασιτικές, καθώς και σε φλεγμονώδους ή τραυματικής αιτιολογίας.

Α. Απλές Κύστεις Ήπατος (Simple Hepatic Cysts)

• Χαρακτηριστικά: Αποτελούν συγγενείς ανωμαλίες ανάπτυξης των χοληφόρων πόρων. Είναι ασυμπτωματικές στην πλειονότητά τους, μονήρεις ή πολλαπλές, περιέχουν διαυγές ορώδες υγρό και δεν επικοινωνούν με το χοληφόρο δέντρο.

• Διάγνωση: Το υπερηχογράφημα και η αξονική τομογραφία (CT) αναδεικνύουν σαφώς αφορισμένη, ανηχοϊκή βλάβη με λεπτό τοίχωμα και απουσία εσωτερικών διαφραγμάτων.

• Θεραπεία: Στις ασυμπτωματικές κύστεις δεν απαιτείται καμία παρέμβαση. Χειρουργική αντιμετώπιση (λαπαροσκοπική αποroofing/αποκόλληση της θόλου της κύστης) απαιτείται μόνο επί συμπτωμάτων (πόνος στο δεξιό υποχόνδριο λόγω πίεσης, αίσθηση πληρότητας) ή επί επιπλοκών (αιμορραγία εντός της κύστης, ρήξη ή ίκτερος από πίεση των χοληφόρων).

Β. Πολυκυστική Νόσος του Ήπατος (Polycystic Liver Disease - PLD)

Συνδέεται συχνά με την πολυκυστική νόσο των νεφφρών (ADPKD). Χαρακτηρίζεται από την παρουσία εκατοντάδων κύστεις που καταλαμβάνουν το ηπατικό παρέγχυμα. Η αντιμετώπιση είναι συντηρητική, αλλά σε περιπτώσεις τεράστιας ηπατομεγαλίας με συμπτώματα πίεσης μπορεί να απαιτηθούν συνδυασμένες τεχνικές (fenestration, τμηματικές ηπατεκτομές) ή σπάνια μεταμόσχευση ήπατος.

Γ. Εχινοκοκκική Κύστη Ήπατος (Hydatid Cyst / Κύστη από ταινία Echinococcus granulosus)

• Χαρακτηριστικά: Ενδημική παρασιτική λοίμωξη, η οποία μεταδίδεται μέσω της επαφής με μολυσμένα ζώα (σκύλους, πρόβατα). Δημιουργεί κύστη με παχύ τοίχωμα, θυλακίδες και θυγατρικές κύστεις.

• Κίνδυνοι: Ρήξη της κύστης στην περιτοναϊκή κοιλότητα (με κίνδυνο σοβαρού αναφυλακτικού σοκ) ή επικοινωνία με τα χοληφόρα (χολangitis).

• Θεραπεία: Συνδυασμός φαρμακευτικής αγωγής (αλβενδαζόλη) και χειρουργικής αφαίρεσης (ανοικτή ή λαπαροσκοπική κυστεκτομή/pericistectomy με προστασία του πεδίου με υπερτονικό διάλυμα) ή τεχνικών PAIR (Puncture, Aspiration, Injection, Re-aspiration).

Καλοήθη Ογκίδια Ήπατος (Solid Benign Tumors)

Α. Ηπατικό Αιμαγγείωμα (Hepatic Hemangioma)

• Είναι ο συχνότερος καλοήθης όγκος του ήπατος, με επιπολασμό έως 5-20% στον γενικό πληθυσμό, συχνότερα σε γυναίκες.

• Χαρακτηριστικά: Αποτελείται από πλέγμα ακανόνιστων αγγειακών χωρών. Στην αξονική/μαγνητική τομογραφία με σκιαγραφικό εμφανίζει χαρακτηριστικό περιφερικό, οζώδη εμπλουτισμό με κεντρική πλήρωση (centripetal enhancement).

• Αντιμετώπιση: Σχεδόν ποτέ δεν εξαλλάσσεται σε καρκίνο. Δεν απαιτείται χειρουργική επέμβαση ούτε παρακολούθηση, εκτός εάν πρόκειται για γιγαντιαία αιμαγγειώματα (> 10 cm) που προκαλούν σύνδρομο Kasabach-Merritt (κατανάλωση αιμοπεταλίων) ή κίνδυνο ρήξης.

Β. Εστιακή Οζώδης Υπερπλασία (Focal Nodular Hyperplasia - FNH)

• Ο δεύτερος συχνότερος καλοήθης όγκος, εμφανιζόμενος κυρίως σε νεαρές γυναίκες.

• Χαρακτηριστικά: Δεν αποτελεί αληθή νεοπλασία αλλά αντίδραση σε τοπική αγγειακή δυσπλασία. Χαρακτηριστικό απεικονιστικό εύρημα στην πολυφασική μαγνητική τομογραφία (MRI) είναι η παρουσία κεντρικής ουλής (central scar) η οποία ενισχύεται καθυστερημένα.

• Αντιμετώπιση: Καλοήθης βλάβη χωρίς κακοήθη δυναμική. Δεν απαιτείται θεραπεία ούτε διακοπή αντισυλληπτικών, παρά μόνο παρακολούθηση επί αμφιβολίας στη διάγνωση.

Γ. Ηπατικό Αδένωμα (Hepatic Adenoma)

• Σπάνιος καλοήθης όγκος, άρρηκτα συνδεδεμένος με τη λήψη οιστρογόνων (αντισυλληπτικά δισκία), αναβολικών στεροειδών ή μεταβολικές διαταραχές.

• Κίνδυνοι: Σε αντίθεση με την FNH, το αδένωμα ενέχει σημαντικό κίνδυνο αυθόρμητης ρήξης και ενδοπεριτοναϊκής αιμορραγίας (ιδιαίτερα αν η διάμετρος υπερβαίνει τα 5 cm), καθώς και μικρό αλλά υπαρκτό κίνδυνο κακοήθους εξαλλαγής σε ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα.

• Αντιμετώπιση: Διακοπή λήψης οιστρογόνων. Χειρουργική εξαίρεση συνιστάται ανεπιφύλακτα για αδενώματα διαμέτρου > 5 cm, για όγκους που αυξάνονται σε μέγεθος, ή για βλάβες σε άνδρες ασθενείς (λόγω υψηλότερου κινδύνου κακοήθειας).

Διαγνωστική Προσέγγιση

Η διαφορική διάγνωση μεταξύ των παραπάνω βλαβών και των κακοήθων όγκων (όπως το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα - HCC ή οι ηπατικές μεταστάσεις) απαιτεί:

• Πολυφασική Αξονική Τομογραφία (Triphasic CT scan) ή Μαγνητική Τομογραφία (MRI) ήπατος με ειδικά ηπατοειδικά σκιαγραφικά μέσα (όπως Primovist). Η δυναμική συμπεριφορά του όγκου στις φάσεις αρτηριακής, πυλαίας και καθυστερημένης ενίσχυσης προσφέρει σχεδόν 100% ακρίβεια διάγνωσης.

• Εργαστηριακός Έλεγχος: Έλεγχος ηπατικής λειτουργίας (τρανσαμινάσες, χολερυθρίνη, ALP, γ-GT), και καρκινικών δεικτών (AFP, CEA, CA 19-9) για τον αποκλεισμό κακοήθειας.

• Η βιοψία ήπατος σπάνια απαιτείται για τα καλοήθη ογκίδια, καθώς οι απεικονιστικές μέθοδοι είναι συνήθως απολύτως διαγνωστικές, ενώ η βιοψία ενέχει κίνδυνο αιμορραγίας ή διασποράς επί κακοήθειας.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQs)

Έχω μια απλή κύστη στο ήπαρ. Υπάρχει κίνδυνος να γίνει καρκίνος; 

Όχι. Οι απλές συγγενείς κύστεις του ήπατος είναι απόλυτα καλοήθεις σχηματισμοί, περιβάλλονται από φυσιολογικό επιθήλιο και δεν μεταπίπτουν ποτέ σε κακοήθεια. Χρειάζονται απλή παρακολούθηση ή αντιμετώπιση μόνο εάν μεγαλώσουν υπερβολικά και προκαλέσουν πόνο.

Το αιμαγγείωμα στο ήπαρ χρειάζεται αφαίρεση; 

Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, τα ηπατικά αιμαγγειώματα είναι τυχαία ευρήματα και δεν χρειάζονται καμία θεραπεία ή περιορισμό στη διατροφή και τις δραστηριότητες. Η χειρουργική αφαίρεση εξετάζεται μόνο σε σπάνιες περιπτώσεις γιγαντιαίων αιμαγγειωμάτων που προκαλούν έντονα συμπτώματα πίεσης.

Ποια η διαφορά μεταξύ FNH και ηπατικού αδενώματος; 

Παρότι και τα δύο είναι καλοήθη ογκίδια που εμφανίζονται συχνά σε γυναίκες, η Εστιακή Οζώδης Υπερπλασία (FNH) είναι εντελώς ακίνδυνη και δεν αιμορραγεί ούτε εξαλλάσσεται. Αντίθετα, το ηπατικό αδένωμα συνδέεται με τη χρήση οιστρογόνων και ενέχει σημαντικό κίνδυνο αιμορραγίας ή κακοήθους εξαλλαγής, γι' αυτό και συχνά αφαιρείται χειρουργικά, ειδικά αν είναι μεγάλο.

Για περισσότερες πληροφορίες

Παθήσεις Ήπατος: Κύστεις & Καλοήθη Ογκίδια | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Ο Δημήτριος Φιλίππου είναι Αν. Καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και πρωτοπόρος στην εφαρμογή ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών στην Ελλάδα. Με την ακαδημαϊκή του γνώση και τη συμμετοχή του σε διεθνείς επιστημονικές εκδηλώσεις, προσφέρει την πιο σύγχρονη και ασφαλή φροντίδα στους ασθενείς του.

Επικοινωνία & Προγραμματισμός Ραντεβού: Η έγκαιρη διάγνωση και η επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής μεθόδου είναι το κλειδί για την ταχεία ανάρρωση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σας. Μην επιτρέπετε στο πρόβλημα να χρονίζει και μην αναβάλλετε την εξέτασή σας λόγω φόβου ή αμηχανίας. Ο εξειδικευμένος χειρουργός Δημήτρης Φιλίππου και η ομάδα του βρίσκονται στη διάθεσή σας για να σας προσφέρουν εξατομικευμένες λύσεις, χρησιμοποιώντας τις πλέον σύγχρονες και ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.

Για να ενημερωθείτε αναλυτικά και να προγραμματίσετε το ραντεβού σας καλέστε: 210-7256519

Περισσότερα

Περιτοναϊκή Καρκινομάτωση: Σύγχρονη Χειρουργική Στρατηγική, Κυτταρομείωση και HIPEC | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Η περιτοναϊκή καρκινομάτωση (Peritoneal Carcinomatosis - PC) αποτελεί την παρουσία κακοήθων μεταστατικών εμφυτεύσεων στην περιτοναϊκή κοιλότητα, προερχόμενων συχνότερα από καρκίνους του γαστρεντερικού συστήματος (παχέος εντέρου, στομάχου, σκωληκοειδούς) και των ωοθηκών. Ιστορικά, η διάγνωση της περιτοναϊκής καρκινομάτωσης θεωρούνταν καταδικαστική, αντιμετωπιζόμενη αποκλειστικά με παρηγορική (palliative) φαρμακευτική αγωγή και προσδόκιμο ζωής λίγων μηνών.

Ωστόσο, τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, η ανάπτυξη μιας ριζικά νέας θεραπευτικής στρατηγικής – του συνδυασμού της Εκτεταμένης Κυτταρομειωτικής Χειρουργικής (Cytoreductive Surgery - CRS) και της Υπερθερμικής Ενδοπεριτοναϊκής Χημειοθεραπείας (HIPEC - Hyperthermic Intraperitoneal Chemotherapy) – έχει μεταμορφώσει την περιτοναϊκή καρκινομάτωση από μια ανίατη κατάσταση σε μια νόσο με δυνατότητα μακροχρόνιας επιβίωσης ή ακόμα και πλήρους ίασης σε επιλεγμένους ασθενείς.

Παθοφυσιολογία και Φυσική Πορεία

Το περιτόναιο είναι μια εκτεταμένη, ημιπερατή ορογόνος μεμβράνη που επενδύει την κοιλιακή κοιλότητα και τα σπλάχνα. Η διασπορά των καρκινικών κυττάρων στην περιτοναϊκή κοιλότητα συμβαίνει μέσω:

• Αυτόματης αποκόλλησης κυττάρων από τον πρωτοπαθή όγκο (π.χ. διάτρηση ορογόνου από καρκίνο παχέος εντέρου ή στομάχου).

• Iατρογενούς διασποράς κατά τη διάρκεια προηγούμενων χειρουργικών επεμβάσεων.

• Λεμφικής και αιματογενούς διασποράς.

Ο Περιτοναϊκός Δείκτης Βαρύτητας (Peritoneal Cancer Index - PCI)

Για την ακριβή σταδιοποίηση και την αξιοεικονιστική/διεγχειρητική εκτίμηση της έκτασης της νόσου, χρησιμοποιείται το σύστημα PCI (Peritoneal Cancer Index), το οποίο αναπτύχθηκε από τον Dr. Paul Sugarbaker. Η κοιλιακή κοιλότητα χωρίζεται σε 13 περιοχές και μετράται το μέγεθος των εμφυτεύσεων σε καθεμία, με το συνολικό σκορ να κυμαίνεται από 0 έως 39. Ένας χαμηλός PCI (συνήθως < 15-20, ανάλογα με τον τύπο του όγκου) αποτελεί βασικό κριτήριο καταλληλότητας για ριζική χειρουργική επέμβαση.

Η Θεραπευτική Προσέγγιση: CRS και HIPEC

Η σύγχρονη αντιμετώπιση βασίζεται σε ένα δvoμερές θεραπευτικό σχήμα υψηλής εξειδίκευσης:

Α. Κυτταρομειωτική Χειρουργική (CRS - Cytoreductive Surgery)

Στόχος της επέμβασης είναι η μακροσκοπική αφαίρεση ολόκληρου του ορατού όγκου από την περιτοναϊκή κοιλότητα. Πρόκειται για μια από τις πιο απαιτητικές και εκτεταμένες επεμβάσεις στη χειρουργική ογκολογία, η οποία μπορεί να διαρκέσει από 6 έως 12 ώρες και συχνά περιλαμβάνει:

• Περιτοναεκτομή (Parietal Peritonectomy) σε πολλαπλές περιοχές.

• Πολλαπλές σπλαχνικές εκτομές (κολεκτομές, υστερεκτομή, σπληνεκτομή, μερική ηπατεκτομή, χολοκυστεκτομή, γαστρεκτομή ή παγκρεατεκτομή όπου απαιτείται).

• Ολοκλήρωση με Δείκτη Πλήρους Κυτταρομείωσης (CC - Completeness of Cytoreduction Score):

  • CC-0: Καθόλου υπολειμματικός νόσος (ορατός όγκος δεν απομένει).

  • CC-1: Υπολειμματικά οζίδια διαμέτρου μικρότερης των 2.5 mm.

  • CC-2/CC-3: Σημαντική υπολειμματική νόσος (μη αποδεκτά αποτελέσματα).

• Η επιτυχία της HIPEC εξαρτάται απολύτως από την επίτευξη CC-0 ή CC-1.

Β. Υπερθερμική Ενδοπεριτοναϊκή Χημειοθεραπεία (HIPEC)

Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της κυτταρομείωσης, και προτού κλείσει το κοιλιακό τοίχωμα, τοποθετούνται ειδικοί καθετήρες (inflow/outflow) συνδεδεμένοι με ειδική αντλία περιφύσησης.

• Υπερθερμία (Hyperthermia): Το χημειοθεραπευτικό διάλυμα θερμαίνεται σε θερμοκρασία 41°C έως 43°C. Η θερμότητα από μόνη της έχει κυτταροτοξική δράση στα καρκινικά κύτταρα (λόγω κακής αγγείωσης και ευαισθησίας στην υποξία), ενώ αυξάνει τη διαπερατότητα των κυτταρικών μεμβρανών και τη δράση των φαρμάκων.

• Ενδοπεριτοναϊκή Χορήγηση: Επιτρέπει την επίτευξη εξαιρετικά υψηλών τοπικών συγκεντρώσεων του φαρμάκου (π.χ. mitomycin C, oxaliplatin, cisplatin) απευθείας στα εναπομείναντα μικροσκοπικά κύτταρα, ελαχιστοποιώντας παράλληλα τη συστηματική τοξικότητα (λόγω του περιτοναο-πλασματικού φραγμού).

Ενδείξεις και Κριτήρια Επιλογής Ασθενών

Η θεραπεία CRS + HIPEC δεν ενδείκνυται για όλους τους ασθενείς με περιτοναϊκή καρκινομάτωση. Απαιτείται αυστηρή διεπιστημονική αξιολόγηση (Tumor Board):

1. Ψευδομύξωμα του Περιτοναίου (Pseudomyxoma Peritonei - PMP): Αποτελεί την ιδανική και απόλυτη ένδειξη, με εξαιρετικά μακροχρόνια ποσοστά επιβίωσης (άνω του 70-80% στα 5 έτη).

2. Καρκίνος Παχέος Εντέρου με Περιτοναϊκές Μεταστάσεις: Ασθενείς με περιορισμένο PCI και δυνατότητα πλήρους κυτταρομείωσης (CC-0) εμφανίζουν σημαντικό όφελος επιβίωσης.

3. Καλοήθεις / Οριακές Παθήσεις: Όπως το μεσοθηλίωμα του περιτοναίου.

4. Καρκίνος Στομάχου: Σε επιλεγμένες περιπτώσεις (π.χ. προφυλακτική HIPEC σε υψηλού κινδύνου ασθενείς ή περιορισμένη νόσος), αν και παραμένει υπό κλινική αξιολόγηση.

Βασικές Αντενδείξεις

• Εκτεταμένη εξωπεριτοναϊκή νόσος (π.χ. απομακρυσμένες ηπατικές ή πνευμονικές μεταστάσεις).

• Πολύ υψηλός δείκτης PCI (εκτεταμένη διήθηση του λεπτού εντέρου που καθιστά αδύνατη την πλήρη κυτταρομείωση).

• Κακή γενική κατάσταση ασθενούς (ECOG performance status > 2) ή σοβαρή καρδιοπνευμονική και νεφρική ανεπάρκεια.

Μετεγχειρητική Πορεία και Επιπλοκές

Η επέμβαση CRS + HIPEC συνοδεύεται από σημαντική νοσηρότητα (morbidities), η οποία κυμαίνεται βιβλιογραφικά από 20% έως 40%, ενώ η μετεγχειρητική θνητότητα στα εξειδικευμένα κέντρα ανέρχεται σε λιγότερο από 3-5%.

• Συχνότερες Επιπλοκές: Μετεγχειρητικός ειλεός, αναστομωτική διαφυγή, ενδοκοιλιακό απόστημα, παγκρεατίτιδα, αναπνευστική δυσχέρεια και αιμορραγία.

• Η παραμονή στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) και η μακρά νοσηλεία είναι συχνά απαραίτητες για την ασφαλή παρακολούθηση των ασθενών.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQs)

Είναι η περιτοναϊκή καρκινομάτωση τελικού σταδίου; Όχι πλέον. Παρότι παραμένει μια σοβαρή και προχωρημένη μορφή καρκίνου, η πρόοδος της χειρουργικής ογκολογίας έχει αποδείξει ότι η συνδυασμένη θεραπεία CRS και HIPEC μπορεί να προσφέρει ίαση σε ασθενείς με ψευδομύξωμα περιτοναίου και σημαντική παράταση της επιβίωσης (με εξαιρετική ποιότητα ζωής) σε ασθενείς με καρκίνο παχέος εντέρου.

Πόσο διαρκεί η επέμβαση CRS και HIPEC; Πρόκειται για μια εξαιρετικά απαιτητική και πολύπλοκη χειρουργική διαδικασία. Ο συνολικός χρόνος κυμαίνεται συνήθως από 6 έως 10 ώρες, ανάλογα με την έκταση της κοιλιακής προσβολής και τα όργανα που απαιτείται να αφαιρεθούν.

Ποιες είναι οι παρενέργειες της ενδοπεριτοναϊκής χημειοθεραπείας; Επειδή η χημειοθεραπεία χορηγείται απευθείας στην κοιλιακή κοιλότητα υπό θερμοκρασία, η απορρόφηση στην κυκλοφορία του αίματος είναι περιορισμένη, γεγονός που μειώνει τις συστηματικές παρενέργειες (όπως η σοβαρή τριχόπτωση ή η εκτεταμένη μυελοκαταστολή) σε σύγκριση με την κλασική ενδοφλέβια χημειοθεραπεία. Ωστόσο, μπορεί να εμφανιστεί παροδική ναυτία, κόπωση και κοιλιακή δυσφορία τις πρώτες μετεγχειρητικές ημέρες.

 Για περισσότερες πληροφορίες

Περιτοναϊκή Καρκινομάτωση: Αντιμετώπιση, HIPEC & Χειρουργική | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Ο Δημήτριος Φιλίππου είναι Αν. Καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και πρωτοπόρος στην εφαρμογή ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών στην Ελλάδα. Με την ακαδημαϊκή του γνώση και τη συμμετοχή του σε διεθνείς επιστημονικές εκδηλώσεις, προσφέρει την πιο σύγχρονη και ασφαλή φροντίδα στους ασθενείς του.

Επικοινωνία & Προγραμματισμός Ραντεβού: Η έγκαιρη διάγνωση και η επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής μεθόδου είναι το κλειδί για την ταχεία ανάρρωση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σας. Μην επιτρέπετε στο πρόβλημα να χρονίζει και μην αναβάλλετε την εξέτασή σας λόγω φόβου ή αμηχανίας. Ο εξειδικευμένος χειρουργός Δημήτρης Φιλίππου και η ομάδα του βρίσκονται στη διάθεσή σας για να σας προσφέρουν εξατομικευμένες λύσεις, χρησιμοποιώντας τις πλέον σύγχρονες και ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.

Για να ενημερωθείτε αναλυτικά και να προγραμματίσετε το ραντεβού σας καλέστε: 210-7256519

Περισσότερα

Οζονοθεραπεία στη Χειρουργική και Αντιμετώπιση Χρόνιων Τραυμάτων: Μηχανισμοί Δράσης, Κλινικές Εφαρμογές και Σύγχρονα Δεδομένα | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Η οζονοθεραπεία αποτελεί μια συμπληρωματική θεραπευτική προσέγγιση που αξιοποιεί τις μοναδικές βιολογικές ιδιότητες του ιατρικού όζοντος (O3) – ενός αερίου που παράγεται μέσω της ελεγχόμενης εκκένωσης υψηλής τάσης καθαρού ιατρικού οξυγόνου (O2). Παρά την αρχική επιφύλαξη της παραδοσιακής ιατρικής κοινότητας, τις τελευταίες δεκαετίες η συστηματική βασική και κλινική έρευνα έχει αποκωδικοποιήσει τους ακριβείς μοριακούς μηχανισμούς δράσης του όζοντος, αναδεικνύοντας τον πολυδιάστατο ρόλο του στη σύγχρονη χειρουργική, κυρίως στον τομέα της επούλωσης δύσκολων τραυμάτων, των διαβητικών ελκών, των κατακλίσεων και των ανθεκτικών λοιμώξεων μαλακών μορίων. Το παρόν κεφάλαιο αναλύει τη φαρμακολογία, τους μηχανισμούς δράσης, τις οδούς χορήγησης και τις κλινικές ενδείξεις της οζονοθεραπείας.

1. Φαρμακολογία και Μηχανισμοί Δράσης του Ιατρικού Όζοντος

Το όζον είναι ένα ασταθές αέριο το οποίο, όταν έρχεται σε επαφή με βιολογικά υγρά (αίμα, πλάσμα, διάμεσο υγρό), διαλύεται αμέσως και αντιδρά με ακόρεστα λιπαρά οξέα και αντιοξειδωστικά, παράγοντας δευτερογενή αγγελιοφόρους, κυρίως υπεροξείδια και προϊόντα οξειidation λιπιδίων (LOPs - Lipid Oxidation Products).

Κυριότεροι Βιολογικοί Μηχανισμοί

1. Αύξηση της Οξυγόνωσης των Ιστών: Το όζον αυξάνει την ενδοερyθροσιτική συγκέντρωση του 2,3-διφωσφογλυκερικού (2,3-DPG), γεγονός που μετατοπίζει την καμπύλη διάσταση της αιμοσφαιρίνης προς τα δεξιά (φαινόμενο Bohr), διευκολυνώντας την απελευθέρωση οξυγόνου στα υποξικά κύτταρα και τους τραυματισμένους ιστούς.

2. Αντιμικροκριτική Δράση (Βακτηριοκτόνος, Ιοκτόνος και Μυκητοκτόνος): Το όζον και τα LOPs δρουν άμεσα στις κυτταρικές μεμβράνες των παθογόνων μικροργανισμών (βακτήρια, μύκητες, ιοί) μέσω οξείδωσης των λιπιδίων και των πρωτεϊνών τους. Είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό έναντι ανθεκτικών στελεχών (όπως MRSA και Pseudomonas aeruginosa).

3. Ανοσορρύθμιση και Αντιφλεγμονώδης Δράση: Η χορήγηση χαμηλών δόσεων όζοντος προκαλεί μια ήπια, ελεγχόμενη οξειδωση (oxidative stress preconditioning), η οποία ενεργοποιεί το ενδογενές αντιοξειδωστικό σύστημα του οργανισμού (υπεροξειδική δισμουτάση, καταλάση, γλουταθειόνη). Παράλληλα, ρυθμίζει την απελευθέρωση προφλεγμονωδών κυτοκινών (όπως TNF-α και IL-1β), μετριάζοντας τη χρόνια φλεγμονή.

4. Διέγερση της Αγγειογένεσης και Επούλωσης: Ενεργοποιεί αυξητικούς παράγοντες (όπως ο VEGF - Vascular Endothelial Growth Factor), προάγοντας τον σχηματισμό νέων τριχοειδών αγγείων και επιταχύνοντας τον πολλαπλασιασμό των ινοβλαστών.

2. Οδοί Χορήγησης στην Κλινική Πράξη

Η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα της οζονοθεραπείας εξαρτώνται απόλυτα από την τήρηση των αυστηρών πρωτοκόλλων δοσολογίας (εκφραζόμενης σε mcg/mL) και τις οδούς χορήγησης:

• Τοπική Εφαρμογή (Closed Limb Bagging / Cupping): Χρησιμοποιείται ευρέως σε χρόνια έλκη κάτω άκρων και τραύματα. Το μέλος τοποθετείται σε ειδικό πλαστικό θάλαμο στεγανής εφαρμογής, όπου διοχετεύεται μίγμα οξυγόνου-όζοντος υπό ελεγχόμενη πίεση.

• Χρήση Οζονισμένων Ελαίων (Ozonated Oils): Ελαιόλαδο ή έλαιο ηλίανθου κορεσμένο με όζον, το οποίο χρησιμοποιείται τοπικά σε μορφή κρέμας ή γέλης για τη φροντίδα τραυμάτων και δερματικών λοιμώξεων μεταξύ των συνεδριών.

• Συστηματική Χορήγηση (Major Autohemotherapy - MAH): Διαδικασία κατά την οποία λαμβάνεται ποσότητα αίματος από τον ασθενέα (50-100 mL), αναμιγνύεται με ακριβή όγκο και συγκέντρωση μίγματος όζοντος σε αποστειρωμένο ασκό και επανεγχέεται αμέσως ενδοφλεβίως. Εφαρμόζεται σε περιπτώσεις περιφερικής αρτηριοπάθειας και συστηματικών φλεγμονωδών διαταραχών.

• Τοπικές Υποδόριες ή Ενδομυϊκές Εγχύσεις: Εφαρμόζονται σε ειδικές μυοσκελετικές παθήσεις (π.χ. κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου).

3. Κλινικές Εφαρμογές στη Χειρουργική

Α. Διαβητικό Έλκος Κάτω Άκρων (Diabetic Foot Ulcers)

Το διαβητικό πόδι αποτελεί μια από τις σοβαρότερες επιπλοκές του σακχαρώδους διαβήτη, συχνά οδηγούμένη σε ακρωτηριασμό. Η συνδυασμένη θεραπεία με τοπική οζονοθεραπεία και οζονισμένα έλαια:

• Μειώνει το μικροβιακό φορτίο του έλκους χωρίς να προκαλεί τοξικότητα στους υγιείς ιστούς.

• Διεγείρει τον σχηματισμό κολλαγόνου και την αγγειογένεση.

• Επιταχύνει σημαντικά τον χρόνο σύγκλεισης των δύσκολων, νεκρωτικών ελκών.

Β. Χρόνια Έλκη και Κατακλίσεις (Pressure Ulcers)

Οι ασθενείς με περιορισμένη κινητικότητα αναπτύσσουν συχνά κατακλίσεις στα ιερά και ισchiακά οστά. Η εφαρμογή οξυγόνου-όζοντος βελτιώνει την τοπική μικροκυκλοφορία, καθαρίζει το τραύμα από ανθεκτικά παθογόνα (όπως τα στελέχη Pseudomonas) και μετατρέπει ένα χρόνιο, στάσιμο τραύμα σε οξύ, έτοιμο προς επούλωση.

Γ. Μετεγχειρητικές Λοιμώξεις Μαλακών Μορίων

Η χρήση οζονισμένου φυσιολογικού ορού (0,9% NaCl) για την πλύση και τον καθαρισμό μολυσμένων χειρουργικών τραυμάτων συμβάλλει δραστικά στη μείωση του βακτηριακού φορτίου, προσφέροντας ασφαλή εναλλακτική λύση ή επικουρική δράση στα συστηματικά αντιβιοτικά.

4. Ασφάλεια, Αντενδείξεις και Παρενέργειες

Παρότι το ιατρικό όζον είναι εξαιρετικά αποτελεσματικό όταν εφαρμόζεται βάσει πρωτοκόλλων, διαθέτει σημαντικές προειδοποιήσεις:

• Απόλυτη Αντενδείξη η Εισπνοή: Το όζον είναι τοξικό για το αναπνευστικό σύστημα όταν εισπνέεται απευθείας, προκαλώντας ερεθισμό του πνεύμονα, πνευμονικό οίδημα και βλάβη στο επιθήλιο. Η παραγωγή του πρέπει να γίνεται με συσκευές κλειστού κυκλώματος που διαθέτουν καταλύτες εξουδετέρωσης του πλεονάζοντος αερίου.

• Έλλειψη G6PD (Aποπεπτιδική Ανεπάρκεια / Favism): Ασθενείς με έλλειψη του ενζύμου G6PD δεν πρέπει να υποβάλλονται σε συστηματική οζονοθεραπεία (MAH), καθώς η οξειδωτική πίεση μπορεί να προκαλέσει σοβαρή οξεία αιμόλυση.

• Κύηση και Υπερθυρεοειδισμός (Νόσος Graves): Αποτελούν σχετικές αντενδείξεις που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή και εξατομικευμένη κλινική εκτίμηση.

5. Συχνές Ερωτήσεις (FAQs)

Είναι η οζονοθεραπεία εγκεκριμένη ιατρική πράξη;

Η οζονοθεραπεία αναγνωρίζεται και εφαρμόζεται ευρέως ως συμπληρωματική (integrative) θεραπεία σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες (όπως η Ιταλία, η Γερμανία και η Ισπανία) και υποστηρίζεται από επίσημες επιστημονικές εταιρείες (π.χ. WFOT - World Federation of Ozone Therapy). Ωστόσο, δεν αποτελεί υποκατάστατο της καθιερωμένης χειρουργικής και φαρμακευτικής θεραπείας, αλλά ισχυρό επικουρικό εργαλείο.

Πονάει η θεραπεία με όζον στα χρόνια τραύματα;

Η τοπική εφαρμογή με σάκους (bagging) είναι απολύτως ανώδυνη και μη επεμβατική. Σε ορισμένες περιπτώσεις τοπικών εγχύσεων, μπορεί να υπάρξει ήπια αίσθηση καύσου ή τάσης, η οποία διαρκεί ελάχιστα λεπτά.

Πόσες συνεδρίες απαιτούνται για την επούλωση ενός διαβητικού έλκους;

Ο αριθμός των συνεδριών ποικίλλει ανάλογα με το μέγεθος, το βάθος και τη σοβαρότητα του τραύματος, καθώς και τη ρύθμιση του υποκείμενου σακχαρώδους διαβήτη. Συνήθως απαιτούνται 2 έως 3 συνεδρίες την εβδομάδα για διάστημα 4 έως 8 εβδομάδων, πάντα σε συνδυασμό με τον κατάλληλο χειρουργικό καθαρισμό (debridement).

Για περισσότερες πληροφορίες

Οζονοθεραπεία στη Χειρουργική: Εφαρμογές & Τραύματα | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Ο Δημήτριος Φιλίππου είναι Αν. Καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και πρωτοπόρος στην εφαρμογή ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών στην Ελλάδα. Με την ακαδημαϊκή του γνώση και τη συμμετοχή του σε διεθνείς επιστημονικές εκδηλώσεις, προσφέρει την πιο σύγχρονη και ασφαλή φροντίδα στους ασθενείς του.

Επικοινωνία & Προγραμματισμός Ραντεβού: Η έγκαιρη διάγνωση και η επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής μεθόδου είναι το κλειδί για την ταχεία ανάρρωση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σας. Μην επιτρέπετε στο πρόβλημα να χρονίζει και μην αναβάλλετε την εξέτασή σας λόγω φόβου ή αμηχανίας. Ο εξειδικευμένος χειρουργός Δημήτρης Φιλίππου και η ομάδα του βρίσκονται στη διάθεσή σας για να σας προσφέρουν εξατομικευμένες λύσεις, χρησιμοποιώντας τις πλέον σύγχρονες και ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.

Για να ενημερωθείτε αναλυτικά και να προγραμματίσετε το ραντεβού σας καλέστε: 210-7256519

Περισσότερα