Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου 2026

Περιτοναϊκή Καρκινομάτωση: Σύγχρονη Χειρουργική Στρατηγική, Κυτταρομείωση και HIPEC | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Περιτοναϊκή Καρκινομάτωση: Αντιμετώπιση, HIPEC & Χειρουργική | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός
Η περιτοναϊκή καρκινομάτωση (Peritoneal Carcinomatosis - PC) αποτελεί την παρουσία κακοήθων μεταστατικών εμφυτεύσεων στην περιτοναϊκή κοιλότητα, προερχόμενων συχνότερα από καρκίνους του γαστρεντερικού συστήματος (παχέος εντέρου, στομάχου, σκωληκοειδούς) και των ωοθηκών. Ιστορικά, η διάγνωση της περιτοναϊκής καρκινομάτωσης θεωρούνταν καταδικαστική, αντιμετωπιζόμενη αποκλειστικά με παρηγορική (palliative) φαρμακευτική αγωγή και προσδόκιμο ζωής λίγων μηνών.

Ωστόσο, τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, η ανάπτυξη μιας ριζικά νέας θεραπευτικής στρατηγικής – του συνδυασμού της Εκτεταμένης Κυτταρομειωτικής Χειρουργικής (Cytoreductive Surgery - CRS) και της Υπερθερμικής Ενδοπεριτοναϊκής Χημειοθεραπείας (HIPEC - Hyperthermic Intraperitoneal Chemotherapy) – έχει μεταμορφώσει την περιτοναϊκή καρκινομάτωση από μια ανίατη κατάσταση σε μια νόσο με δυνατότητα μακροχρόνιας επιβίωσης ή ακόμα και πλήρους ίασης σε επιλεγμένους ασθενείς.

Παθοφυσιολογία και Φυσική Πορεία

Το περιτόναιο είναι μια εκτεταμένη, ημιπερατή ορογόνος μεμβράνη που επενδύει την κοιλιακή κοιλότητα και τα σπλάχνα. Η διασπορά των καρκινικών κυττάρων στην περιτοναϊκή κοιλότητα συμβαίνει μέσω:

  • Αυτόματης αποκόλλησης κυττάρων από τον πρωτοπαθή όγκο (π.χ. διάτρηση ορογόνου από καρκίνο παχέος εντέρου ή στομάχου).

  • Iατρογενούς διασποράς κατά τη διάρκεια προηγούμενων χειρουργικών επεμβάσεων.

  • Λεμφικής και αιματογενούς διασποράς.

Ο Περιτοναϊκός Δείκτης Βαρύτητας (Peritoneal Cancer Index - PCI)

Για την ακριβή σταδιοποίηση και την αξιοεικονιστική/διεγχειρητική εκτίμηση της έκτασης της νόσου, χρησιμοποιείται το σύστημα PCI (Peritoneal Cancer Index), το οποίο αναπτύχθηκε από τον Dr. Paul Sugarbaker. Η κοιλιακή κοιλότητα χωρίζεται σε 13 περιοχές και μετράται το μέγεθος των εμφυτεύσεων σε καθεμία, με το συνολικό σκορ να κυμαίνεται από 0 έως 39. Ένας χαμηλός PCI (συνήθως < 15-20, ανάλογα με τον τύπο του όγκου) αποτελεί βασικό κριτήριο καταλληλότητας για ριζική χειρουργική επέμβαση.

Η Θεραπευτική Προσέγγιση: CRS και HIPEC

Η σύγχρονη αντιμετώπιση βασίζεται σε ένα δvoμερές θεραπευτικό σχήμα υψηλής εξειδίκευσης:

Α. Κυτταρομειωτική Χειρουργική (CRS - Cytoreductive Surgery)

Στόχος της επέμβασης είναι η μακροσκοπική αφαίρεση ολόκληρου του ορατού όγκου από την περιτοναϊκή κοιλότητα. Πρόκειται για μια από τις πιο απαιτητικές και εκτεταμένες επεμβάσεις στη χειρουργική ογκολογία, η οποία μπορεί να διαρκέσει από 6 έως 12 ώρες και συχνά περιλαμβάνει:

  • Περιτοναεκτομή (Parietal Peritonectomy) σε πολλαπλές περιοχές.

  • Πολλαπλές σπλαχνικές εκτομές (κολεκτομές, υστερεκτομή, σπληνεκτομή, μερική ηπατεκτομή, χολοκυστεκτομή, γαστρεκτομή ή παγκρεατεκτομή όπου απαιτείται).

  • Ολοκλήρωση με Δείκτη Πλήρους Κυτταρομείωσης (CC - Completeness of Cytoreduction Score):

    • CC-0: Καθόλου υπολειμματικός νόσος (ορατός όγκος δεν απομένει).

    • CC-1: Υπολειμματικά οζίδια διαμέτρου μικρότερης των 2.5 mm.

    • CC-2/CC-3: Σημαντική υπολειμματική νόσος (μη αποδεκτά αποτελέσματα).

  • Η επιτυχία της HIPEC εξαρτάται απολύτως από την επίτευξη CC-0 ή CC-1.

Β. Υπερθερμική Ενδοπεριτοναϊκή Χημειοθεραπεία (HIPEC)

Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της κυτταρομείωσης, και προτού κλείσει το κοιλιακό τοίχωμα, τοποθετούνται ειδικοί καθετήρες (inflow/outflow) συνδεδεμένοι με ειδική αντλία περιφύσησης.

  • Υπερθερμία (Hyperthermia): Το χημειοθεραπευτικό διάλυμα θερμαίνεται σε θερμοκρασία 41°C έως 43°C. Η θερμότητα από μόνη της έχει κυτταροτοξική δράση στα καρκινικά κύτταρα (λόγω κακής αγγείωσης και ευαισθησίας στην υποξία), ενώ αυξάνει τη διαπερατότητα των κυτταρικών μεμβρανών και τη δράση των φαρμάκων.

  • Ενδοπεριτοναϊκή Χορήγηση: Επιτρέπει την επίτευξη εξαιρετικά υψηλών τοπικών συγκεντρώσεων του φαρμάκου (π.χ. mitomycin C, oxaliplatin, cisplatin) απευθείας στα εναπομείναντα μικροσκοπικά κύτταρα, ελαχιστοποιώντας παράλληλα τη συστηματική τοξικότητα (λόγω του περιτοναο-πλασματικού φραγμού).

Ενδείξεις και Κριτήρια Επιλογής Ασθενών

Η θεραπεία CRS + HIPEC δεν ενδείκνυται για όλους τους ασθενείς με περιτοναϊκή καρκινομάτωση. Απαιτείται αυστηρή διεπιστημονική αξιολόγηση (Tumor Board):

  1. Ψευδομύξωμα του Περιτοναίου (Pseudomyxoma Peritonei - PMP): Αποτελεί την ιδανική και απόλυτη ένδειξη, με εξαιρετικά μακροχρόνια ποσοστά επιβίωσης (άνω του 70-80% στα 5 έτη).

  2. Καρκίνος Παχέος Εντέρου με Περιτοναϊκές Μεταστάσεις: Ασθενείς με περιορισμένο PCI και δυνατότητα πλήρους κυτταρομείωσης (CC-0) εμφανίζουν σημαντικό όφελος επιβίωσης.

  3. Καλοήθεις / Οριακές Παθήσεις: Όπως το μεσοθηλίωμα του περιτοναίου.

  4. Καρκίνος Στομάχου: Σε επιλεγμένες περιπτώσεις (π.χ. προφυλακτική HIPEC σε υψηλού κινδύνου ασθενείς ή περιορισμένη νόσος), αν και παραμένει υπό κλινική αξιολόγηση.

Βασικές Αντενδείξεις

  • Εκτεταμένη εξωπεριτοναϊκή νόσος (π.χ. απομακρυσμένες ηπατικές ή πνευμονικές μεταστάσεις).

  • Πολύ υψηλός δείκτης PCI (εκτεταμένη διήθηση του λεπτού εντέρου που καθιστά αδύνατη την πλήρη κυτταρομείωση).

  • Κακή γενική κατάσταση ασθενούς (ECOG performance status > 2) ή σοβαρή καρδιοπνευμονική και νεφρική ανεπάρκεια.

Μετεγχειρητική Πορεία και Επιπλοκές

Η επέμβαση CRS + HIPEC συνοδεύεται από σημαντική νοσηρότητα (morbidities), η οποία κυμαίνεται βιβλιογραφικά από 20% έως 40%, ενώ η μετεγχειρητική θνητότητα στα εξειδικευμένα κέντρα ανέρχεται σε λιγότερο από 3-5%.

  • Συχνότερες Επιπλοκές: Μετεγχειρητικός ειλεός, αναστομωτική διαφυγή, ενδοκοιλιακό απόστημα, παγκρεατίτιδα, αναπνευστική δυσχέρεια και αιμορραγία.

  • Η παραμονή στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) και η μακρά νοσηλεία είναι συχνά απαραίτητες για την ασφαλή παρακολούθηση των ασθενών.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQs)

Είναι η περιτοναϊκή καρκινομάτωση τελικού σταδίου; Όχι πλέον. Παρότι παραμένει μια σοβαρή και προχωρημένη μορφή καρκίνου, η πρόοδος της χειρουργικής ογκολογίας έχει αποδείξει ότι η συνδυασμένη θεραπεία CRS και HIPEC μπορεί να προσφέρει ίαση σε ασθενείς με ψευδομύξωμα περιτοναίου και σημαντική παράταση της επιβίωσης (με εξαιρετική ποιότητα ζωής) σε ασθενείς με καρκίνο παχέος εντέρου.

Πόσο διαρκεί η επέμβαση CRS και HIPEC; Πρόκειται για μια εξαιρετικά απαιτητική και πολύπλοκη χειρουργική διαδικασία. Ο συνολικός χρόνος κυμαίνεται συνήθως από 6 έως 10 ώρες, ανάλογα με την έκταση της κοιλιακής προσβολής και τα όργανα που απαιτείται να αφαιρεθούν.

Ποιες είναι οι παρενέργειες της ενδοπεριτοναϊκής χημειοθεραπείας; Επειδή η χημειοθεραπεία χορηγείται απευθείας στην κοιλιακή κοιλότητα υπό θερμοκρασία, η απορρόφηση στην κυκλοφορία του αίματος είναι περιορισμένη, γεγονός που μειώνει τις συστηματικές παρενέργειες (όπως η σοβαρή τριχόπτωση ή η εκτεταμένη μυελοκαταστολή) σε σύγκριση με την κλασική ενδοφλέβια χημειοθεραπεία. Ωστόσο, μπορεί να εμφανιστεί παροδική ναυτία, κόπωση και κοιλιακή δυσφορία τις πρώτες μετεγχειρητικές ημέρες.


 Για περισσότερες πληροφορίες

Περιτοναϊκή Καρκινομάτωση: Αντιμετώπιση, HIPEC & Χειρουργική | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Περιτοναϊκή Καρκινομάτωση: Αντιμετώπιση, HIPEC & Χειρουργική | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός
Ο Δημήτριος Φιλίππου είναι Αν. Καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και πρωτοπόρος στην εφαρμογή ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών στην Ελλάδα. Με την ακαδημαϊκή του γνώση και τη συμμετοχή του σε διεθνείς επιστημονικές εκδηλώσεις, προσφέρει την πιο σύγχρονη και ασφαλή φροντίδα στους ασθενείς του.

Επικοινωνία & Προγραμματισμός Ραντεβού: Η έγκαιρη διάγνωση και η επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής μεθόδου είναι το κλειδί για την ταχεία ανάρρωση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σας. Μην επιτρέπετε στο πρόβλημα να χρονίζει και μην αναβάλλετε την εξέτασή σας λόγω φόβου ή αμηχανίας. Ο εξειδικευμένος χειρουργός Δημήτρης Φιλίππου και η ομάδα του βρίσκονται στη διάθεσή σας για να σας προσφέρουν εξατομικευμένες λύσεις, χρησιμοποιώντας τις πλέον σύγχρονες και ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.

Για να ενημερωθείτε αναλυτικά και να προγραμματίσετε το ραντεβού σας καλέστε: 210-7256519

Τόπος: Δημ. Σούτσου 22, Αθήνα 115 21, Ελλάδα