Η κατανόηση της ανθρώπινης φύσης δεν περιορίζεται μόνο στην ανατομία και τη φυσιολογία του σώματος. Όπως επισημαίνει ο Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός, η έννοια της "ψυχής" αποτέλεσε το κεντρικό αντικείμενο έρευνας της Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας, θέτοντας τα θεμέλια για τη μετέπειτα εξέλιξη της ιατρικής, της ψυχολογίας και της βιοηθικής.
Η Εξέλιξη της Έννοιας: Από τον Όμηρο στον Αριστοτέλη
Η αναζήτηση της ψυχής στην ελληνική αρχαιότητα πέρασε από σημαντικά στάδια, αντανακλώντας την ωρίμανση της ανθρώπινης σκέψης:
Ομηρική Εποχή: Η ψυχή (θυμός) θεωρούνταν η "πνοή της ζωής" που εγκαταλείπει το σώμα τη στιγμή του θανάτου. Δεν υπήρχε ακόμα ο διαχωρισμός μεταξύ πνευματικής και σωματικής υπόστασης.
Πλάτων: Εισάγει τον δυϊσμό σώματος και ψυχής. Η ψυχή θεωρείται αθάνατη, θεϊκή και φυλακισμένη στο σώμα. Ο Πλάτωνας τη χωρίζει σε τρία μέρη: το λογιστικόν (λογική), το θυμοειδές (συναίσθημα/θάρρος) και το επιθυμητικόν (ένστικτα).
Αριστοτέλης: Στο έργο του "Περὶ Ψυχῆς", ο Αριστοτέλης προσεγγίζει το θέμα πιο επιστημονικά. Για εκείνον, η ψυχή είναι η "εντελέχεια" (η μορφή και η λειτουργία) ενός φυσικού σώματος που έχει τη δυνατότητα για ζωή. Δεν υπάρχει ψυχή χωρίς σώμα, όπως δεν υπάρχει όραση χωρίς οφθαλμό.
Η Ψυχή ως Κινητήριος Δύναμη και Ηθική Οντότητα
Για τους αρχαίους Έλληνες, η ψυχή δεν ήταν μόνο μια μεταφυσική έννοια, αλλά η πηγή της κίνησης, της αίσθησης και της νόησης. Η ισορροπία της ψυχής θεωρούνταν απαραίτητη προϋπόθεση για την υγεία του σώματος, μια ιδέα που αντικατοπτρίζεται στην Ιπποκρατική ιατρική.
Ο Δημήτρης Φιλίππου υπογραμμίζει ότι η μελέτη αυτών των κλασικών κειμένων μας προσφέρει πολύτιμα εργαλεία για να κατανοήσουμε τον άνθρωπο ως μια αδιαίρετη ενότητα, όπου το πνεύμα και η βιολογία αλληλεπιδρούν διαρκώς.
Σύγχρονες Προεκτάσεις
Σήμερα, στην εποχή των νευροεπιστημών και της τεχνητής νοημοσύνης, οι ερωτήσεις που έθεσαν ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης παραμένουν επίκαιρες:
Πού εντοπίζεται η συνείδηση;
Πώς επηρεάζει η ψυχική κατάσταση τη σωματική ανάρρωση;
Ποια είναι η ηθική ευθύνη του ιατρού απέναντι στην προσωπικότητα του ασθενούς;
Στοιχεία Δημοσίευσης & Παραπομπή
Τίτλος: Editorial: The conceptual approach of the soul in ancient Greek philosophy
Συγγραφέας: Dimitrios Filippou
Ιδιότητα: Αν. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ
Περιοδικό: Topics in Biomedical Research and Education, 2(4):2024
FAQ: Συχνές Ερωτήσεις για τη Φιλοσοφία της Ψυχής
1. Γιατί ένας χειρουργός ασχολείται με τη φιλοσοφία της ψυχής; Η ιατρική είναι μια ανθρωποκεντρική επιστήμη. Η κατανόηση της ιστορικής και φιλοσοφικής διάστασης του ανθρώπου βοηθά τον ιατρό να αντιμετωπίζει τον ασθενή ολιστικά και όχι απλώς ως ένα "περιστατικό".
2. Ποια είναι η κύρια διαφορά Πλάτωνα και Αριστοτέλη στο θέμα της ψυχής; Ο Πλάτωνας πίστευε στην ανεξάρτητη και αθάνατη ύπαρξη της ψυχής από το σώμα, ενώ ο Αριστοτέλης θεωρούσε ότι ψυχή και σώμα είναι άρρηκτα συνδεδεμένα, όπως η μορφή με την ύλη.
3. Τι εννοούμε με τον όρο "ψυχοσωματική ενότητα"; Είναι η αντίληψη ότι οι ψυχικές διεργασίες επηρεάζουν άμεσα τις σωματικές λειτουργίες και το αντίστροφο. Οι αρχαίοι Έλληνες ήταν οι πρώτοι που το διατύπωσαν συστηματικά.
4. Πώς συνδέεται η αρχαία φιλοσοφία με τη σύγχρονη ψυχολογία; Πολλές σύγχρονες θεωρίες, όπως η γνωσιακή-συμπεριφορική, έχουν τις ρίζες τους στη στωική φιλοσοφία και την αριστοτελική λογική για τον έλεγχο των παθών και των σκέψεων.
5. Πού μπορούμε να βρούμε περισσότερα στοιχεία για το έργο του Καθηγητή; Μπορείτε να ανατρέξετε στην επίσημη ιστοσελίδα και στο πλούσιο συγγραφικό του έργο που καλύπτει τόσο την ιατρική όσο και την ιστορία της επιστήμης.
Ο Δημήτριος Φιλίππου είναι Αναπληρωτής Καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ). Σε αυτή την ενότητα παρουσιάζεται το ευρύ ακαδημαϊκό και εκπαιδευτικό του έργο, το οποίο περιλαμβάνει διαλέξεις σε διεθνή συνέδρια, επιστημονικές ομιλίες και συμμετοχή στην εκπαίδευση της νέας γενιάς χειρουργών. Με πλούσιο ερευνητικό έργο και εκατοντάδες δημοσιεύσεις σε έγκριτα ιατρικά περιοδικά, ο Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός παραμένει στην αιχμή των ιατρικών εξελίξεων.
Για
περισσότερες πληροφορίες
Η Έννοια της Ψυχής στην Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία | Δημήτρης Φιλίππου,
Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ - Χειρουργός
Για
μια συνάντηση με τον ιατρό καλέστε: 210-7256519
0 σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου