Δευτέρα 23 Φεβρουαρίου 2026

Ιατροί και Χειρουργοί στην Αρχαιότητα: Οι Θεμελιωτές της Ιατρικής Τέχνης | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Ιατροί και Χειρουργοί στην Αρχαιότητα: Μια Ιστορική Αναδρομή | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός
Ιατροί και Χειρουργοί στην Αρχαιότητα: Μια Ιστορική Αναδρομή | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Η κατανόηση της σύγχρονης ιατρικής είναι αδύνατη χωρίς τη γνώση των θεμελίων που τέθηκαν χιλιάδες χρόνια πριν. Στην Αρχαία Ελλάδα και τη Ρώμη, η ιατρική μετεξελίχθηκε από μαγεία και δεισιδαιμονία σε μια συγκροτημένη επιστήμη και τέχνη, με τον χειρουργό να κατέχει κεντρικό ρόλο στην κοινωνική και στρατιωτική ζωή.

Ο Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός, μέσα από μια εμβριθή ιστορική ανασκόπηση, παρουσιάζει την εξέλιξη του ιατρικού επαγγέλματος, τις μεθόδους εκπαίδευσης και την κοινωνική θέση των θεραπευτών της αρχαιότητας.

Η Ιατρική στην Αρχαία Ελλάδα: Από τον Ιπποκράτη στον Γαληνό

Η ελληνική αρχαιότητα υπήρξε το "λίκνο" της ορθολογικής ιατρικής. Σύμφωνα με τη μελέτη του Καθηγητή:

  • Η Ιπποκρατική Επανάσταση: Για πρώτη φορά, η νόσος αποσυνδέθηκε από τη θεϊκή τιμωρία και αποδόθηκε σε φυσικά αίτια και στο περιβάλλον.

  • Η Εκπαίδευση: Οι ιατροί της εποχής δεν ήταν μόνο θεραπευτές αλλά και φιλόσοφοι, που μάθαιναν την τέχνη τους μέσω της παρατήρησης και της μαθητείας δίπλα σε έμπειρους δασκάλους.

  • Χειρουργικές Πρακτικές: Παρά την έλλειψη αναισθησίας, οι αρχαίοι χειρουργοί εκτελούσαν εντυπωσιακές επεμβάσεις, από την ανάταξη καταγμάτων μέχρι την τρυπανισμό του κρανίου και τη διαχείριση τραυμάτων πεδίου μάχης.

Ο Ρόλος του Ιατρού στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία

Στη Ρώμη, η ιατρική επηρεάστηκε βαθύτατα από τους Έλληνες ιατρούς, οι οποίοι συχνά μετακινούνταν στην ιταλική χερσόνησο.

  • Στρατιωτική Ιατρική: Οι Ρωμαίοι οργάνωσαν το πρώτο συστηματικό δίκτυο στρατιωτικών νοσοκομείων (valetudinaria), αναγνωρίζοντας τη σημασία της χειρουργικής φροντίδας για τη διατήρηση της ισχύος των λεγεώνων.

  • Κοινωνική Θέση: Οι ιατροί στη Ρώμη μπορούσαν να είναι από δούλοι μέχρι υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι της αυτοκρατορικής αυλής, απολαμβάνοντας συχνά ειδικά προνόμια και φοροαπαλλαγές.

Η Σύνδεση με το Σήμερα

Για τον Δημήτρη Φιλίππου, Αν. Καθηγητή - Χειρουργό, η μελέτη της αρχαίας ιατρικής δεν είναι απλή αρχαιογνωσία. Είναι η αναγνώριση των ηθικών αρχών (Ιπποκρατικός Όρκος) και των ανατομικών παρατηρήσεων που παραμένουν επίκαιρες. Η χειρουργική δεινότητα των προγόνων μας, με τα πενιχρά μέσα που διέθεταν, αποτελεί διαρκή πηγή έμπνευσης για τη σύγχρονη κλινική πρακτική.


Στοιχεία Δημοσίευσης

  • Τίτλος: Physicians and Surgeons in Ancient Greece and Rome: A Historical Review

  • Συγγραφείς: Papadimitrakis K., Filippou Dimitrios, et al.

  • Ιδιότητα: Δημήτριος Φιλίππου, Αν. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ

  • Περιοδικό: Topics in Biomedical Research and Education (TοBRE), 2(1):2024


FAQ: Η Ιατρική στην Αρχαιότητα

1. Υπήρχαν ειδικότητες στην αρχαία ιατρική; Ναι, ειδικά κατά τους ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους, υπήρχαν ιατροί που εξειδικεύονταν στη χειρουργική, την οφθαλμολογία ή τη φαρμακολογία.

2. Πώς αντιμετώπιζαν τον πόνο κατά τη διάρκεια των επεμβάσεων; Χρησιμοποιούσαν βότανα με ηρεμιστικές ιδιότητες (όπως το όπιο ή ο μανδραγόρας) και αλκοόλ, αν και η ταχύτητα του χειρουργού ήταν ο σημαντικότερος παράγοντας για τον περιορισμό του πόνου.

3. Ποια ήταν η σημαντικότερη προσφορά του Γαληνού; Ο Γαληνός, ως χειρουργός μονομάχων και αργότερα αυτοκρατόρων, συστηματοποίησε την ανατομία και τη φυσιολογία, αποτελώντας την απόλυτη ιατρική αυθεντία για περισσότερα από 1.000 χρόνια.

4. Ποια χειρουργικά εργαλεία χρησιμοποιούσαν; Η αρχαιολογική σκαπάνη έχει φέρει στο φως νυστέρια, λαβίδες, πριόνια και καθετήρες από ορείχαλκο ή σίδηρο, πολλά από τα οποία μοιάζουν εκπληκτικά με τα σύγχρονα εργαλεία.


Ιατροί και Χειρουργοί στην Αρχαιότητα: Μια Ιστορική Αναδρομή | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός
Ο Δημήτριος Φιλίππου είναι Αναπληρωτής Καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ). Σε αυτή την ενότητα παρουσιάζεται το ευρύ ακαδημαϊκό και εκπαιδευτικό του έργο, το οποίο περιλαμβάνει διαλέξεις σε διεθνή συνέδρια, επιστημονικές ομιλίες και συμμετοχή στην εκπαίδευση της νέας γενιάς χειρουργών. Με πλούσιο ερευνητικό έργο και εκατοντάδες δημοσιεύσεις σε έγκριτα ιατρικά περιοδικά, ο Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός παραμένει στην αιχμή των ιατρικών εξελίξεων.

 

Για περισσότερες πληροφορίες

Ιατροί και Χειρουργοί στην Αρχαιότητα: Μια Ιστορική Αναδρομή | Δημήτρης Φιλίππου, Αν. Καθηγητής - Χειρουργός

Για μια συνάντηση με τον ιατρό καλέστε: 210-7256519

Τόπος: Δημ. Σούτσου 22, Αθήνα 115 21, Ελλάδα